एकीकृत नेकपा माओवादीका अध्यक्ष प्रचण्ड भारतसँग निकै रुष्ठ देखिनुहुन्छ । मुलुकको समस्या समाधानका लागि दलहरु तयार नभएको भन्दै यसको रिमोट कन्ट्रोल भारतबाटै साचालित भएको निष्कर्षमा उहाँ पुग्नुभएको छ । पूर्व प्रधानमन्त्री प्रचण्ड अझै सहमतिका लागि एक महिनाको समय दलहरुलाई दिनुभएको छ । उहाँ किन भारतविरोधी हुनुभयो त के भयो मुलुक अब सहमति र सहकार्य टुटाएर मुठभेडमा गएकै हो । रिपोर्टर्स नेपाल डट कमसित ऋषि धमलाले गर्नुभएको संक्षिप्त कुराकानी :

A.

म भारतविरुद्ध खनिएको होइन । मैले वास्तविकता मात्र बताएको हुँ । नेपालको समस्या समाधान गर्नका लागि जसरी कठपुतली सरकारमा सहभागी दलहरु तयार हुनुपथ्र्यो त्यसरी तयार भएनन् । नागरिक सर्वोच्चता र राष्ट्रपतिको कदम सच्चिनुपर्छ भनेर हामीले सात महिनादेखि आन्दोलन गर् यौं । तेस्रो चरणको आन्दोलन सम्पन्न भयो । कैयौ पटक सहमतिका लागि वार्ता भयो । तर ज्यूको त्यूँ रह्यो । अहिलेसम्म कुनै प्रगति भएन । दलहरुले कानमा तेल हालेर बसे । कांग्रेस र एमाले भारतको इशारामा काम गरिरहेका छन् । त्यसैले मैले नेपालको समस्या समाधानका लागि भारतसँगै कुरा गनुपर्छ भन्ने निष्कर्ष निकालेको हुँ ।

A.

मैले प्रधानमन्त्रीबाट राजिनामा दिएदेखि नै भारतसँग कुराकानी गर्न चाहेको थिएँ । एकपटक दिल्लीमा गएर अहिलेका कन्पुयुजन हटाऔं र नयाँ शिराबाट सम्बन्ध विस्तार गरौं भन्ने चाहेको हुँ । त्यसैले नेपालको वर्तमान समस्या समाधानको साँचो सरकारमा रहेका दलहरुसँग नभएर भारतसँग छ भन्ने मैले ठानेको छु । त्यसकारण दिल्लीले बोलाए जुनसुकै बेला नेपाल र नेपालीको हितमा राष्ट्रिय स्वाभिमान जगेर्ना गर्न कुरा गर्न तयार छु ।

A.

भारतसँग कुरा गर्ने धेरै एजेन्डा छन् । जस्तो १९५० लगायत सबै असमान सन्धिको खारेजी बदलिँदो परिस्थिति अनुरुप नयाँ सन्धि कालापानीदेखि सुस्तासम्मका सीमा समस्याको दीर्घकालीन समाधान दुई देशबीच रहेका सबै खाले समस्याका समाधान र भारत र चीनबीच रहेकाले समानताका आधारमा आर्थिक क्रान्तिका लागि नयाँ किसिमले विशेष डिल गर्न आवश्यक छ । अब भारतीय सेनापतिले नेपाली सेनालाई जुन किसिमले सेना समायोजन गर्नहुन्न भने । यस्ता विषयमा हामीले भारतसँग कुरा गर्नुपर्ने छ ।

A.

यहाँका दलहरु जुन कठपुतली सरकारमा छन् उनीहरु कसैको इशारामा साचालित छन् । स्वविवेकीय अधिकार प्रयोग गर्न सकिरहेका छैनन् । माधवकुमार नेपाल कसैको निर्देशनमा चलिरहेका छन् भन्ने उनको अभिव्यक्तिबाटै थाहा हुन्छ । नेपालको समस्या नेपालीले नै समाधान गर्न चाहेर हामीले बारम्बार निकासको पहल गर्यौं । तर त्यसले कुनै निर्णय दिन सकेन । त्यसैले मलाई यहाँका दल र सरकारसँग वार्ता गर्ने्र भनेपछि मन मरेर आएको छ ।  हामी नेपालीको शिर कहिल्यै पनि झुक्न दिँदैनौं । तर पनि यो सरकार जुन ग्य्रान्ड डिजाइनमा बन्यो त्यसका लागि भारतसँग कुराकानी गर्न आवश्यक छ । भारतले पनि नेपालको लागि विगतमा जुन सहयोग गरेको थियो । यसपटक उसले राष्ट्रिय सहमति कायम गर्न र नेपाली जनताको हक र हितका लागि सहयोग गर्नुपर्छ ।  यो कठपुतली सरकारले जनचाहनाअनुसार काम गर्न सकेन र यसले आफनो हैसियत र धरातल बिसर्ियो । जसले बनाएको छ त्यहीसँग कुरा गरौं भन्ने मेरो भनाइ हो ।

A.

हामी द्वन्द्व र मुठभेठका पक्षमा छैनौं । राज्य निर्लज्ज र नांगो रुपमा मुठभेडमा जान चाहिरहेको छ । सरकारमा रहेका केही मन्त्रीहरु मुलुकमा गृहयुद्ध मच्चाएर सैनिक शासनको परिकल्पनामा लागेका छन् । हामी त्यो कुनै हालतमा पूरा गर्न दिँदैनौं ।

A.

अझै पनि सरकारमा भएका दलहरुले गम्भीर भएर सोच्छन् आत्मसमीक्षा गर्छन् र नागरिक सर्वोच्चता कायम राख्नका लागि राष्ट्रपतिको कदम सच्चाएर अगाडि बढ्न तयार हुन्छन् भने सहमतिका बाटाहरु छन् । त्यसका लागि हामीले एक महिनाको समय दिएका छौं । जनजागरण र भण्डाफोरको कार्यक्रम छ । त्यो अवधिभित्र सहमति होस् भन्ने मेरो चाहना छ । त्यो भएन भने माघ १० देखि सुरु गर्ने अनिश्चितकालीन आम हडताल गर्छौ ।

A.

सहमतिका लागि सरकारमा रहेका दलहरुले साझा संकल्प प्रस्तावमा छलफल गर्न तयार हुनुपर्छ । राष्ट्रपतिको कदम सच्चाएर नागरिक सर्वोच्चता स्थापित गर्नुपर्छ । त्यो भयो भने हामी शान्ति प्रकि्रया निष्कर्षमा पुर् याउने र नयाँ संविधान लेखेर मुलुकलाई अग्रगामी दिशातिर अगाडि बढाउन सक्छौं ।

A.

माओवादी कुनै पनि हालतमा शान्ति प्रकि्रयाबाट भाग्दैन । जस्तोसुकै परिस्थितिमा पनि शान्ति प्रकि्रया निष्कर्षमा पुर् याएर र संविधान लेखेरै छाड्छौं । यहाँ कसैले संविधानसभा विघटन गरेर सैनिक आडमा राष्ट्रपति शासन लगाउने सोचेको छ भने त्यो दिवास्वप्न हो । संविधानसभाको म्याद सकिएको दिन राष्ट्रपतिको पनि औचित्य सकिन्छ ।

A.

 उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्र बनाउन गिरिजाबाबुसँग पहिले सहमति भइसकेको हो । त्यसको पक्षमा म अझै छु । त्यो आवश्यक छ । तर के कारण र कसको कारण बन्न सकेन भन्ने जगजाहेर छ । राष्ट्रपतिको कदम सच्चिएको भोलिपल्ट सबै कुराको समाधान हुन्छ ।