भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी माक्र्सवादीका वरिष्ठ नेता सीताराम येचुरी नेपालको तीनदिने भ्रमणका क्रममा राजनीतिक भेटघाटमा व्यस्त रहनुभयो । प्रमुख दलका प्रमुख नेताहरुसँग भेटघाट भए पनि उहाँले कांग्रेस सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाको स्वास्थ्य र डाक्टरले अनुमति नभएकाले भेट्न पाउनुभएन । नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका येचुरीसँग रिर्पार्स नेपाल डटकमका लागि पत्रकार ऋषि धमलाले गर्नुभएको विशेष कुराकानी :

A.

म राष्ट्रपति डा. रामवरण यादव र प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालको निमन्त्रणामा नेपाल आएको हुँ । नेपालमा राजनीतिक गतिरोध अन्त्य होस् र समयमै शान्ति र संविधान बनोस् भनेर भारतीय जनताका तर्फबाट ऐक्यबद्धता प्रकट गर्न मात्र आएको हुँ । यो मेरो सद्भाव भ्रंमण हो ।

A.

हेर्नोस्, नेपाल र नेपालीसँग मेरो भावनात्मक सम्बन्ध छ । हाम्रो सम्बन्ध घनिष्ट र मित्रवत् छ । त्यसैले बेला बेलामा म नेपाल आइरहन्छु । विशेषगरी अन्य दल र माओवादीबीच असमझदारी अन्त्य होस्, तोकिएकै समयमा नेपालको शान्ति प्रक्रिया निष्कर्षमा पुगोस्, नयाँ संविधान बनोस् र संविधानसभाको जनादेश पूरा होस् भनेर आएको हुँ ।

A.

म कल्पनाको कुरै गर्न चाहन्न । म भविष्यवक्ता पनि होइन । संविधानसभा चुनावको स्पष्ट जनादेश जेठ १४ मा संविधान समयमै बनाउनुपर्छ । असम्भव केही पनि छैन । म ढुक्क छु । संविधान समयमै जारी हुन्छ, हुन्छ, हुन्छ ।

A.

त्यो मलाई थाहा छैन । यो दलहरुले गर्ने कुरा हो । नेपालका राजनीतिमा उनीहरु नै निणर्ायक हुन् । म नेपाललाई नजिकबाट चिनेको र नियालेर हेरिरहेको छु । अब संविधानसभाको म्याद थप्नुभन्दा पनि दलहरु लाग्नुपर्छ । यो नयाँ नेपाल बनाउने सुवर्ण अवसर हो । यसमा दलहरु पनि चिन्तित छन् । मलाई विश्वास छ, उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्रको बैठकबाट निकास आउँछ ।

A.

यसमा तीनवटा आधार छन् । जनआन्दोलनका बेला पनि म नेपाल आएको थिएँ । तपाईंकै रिपोर्टर्स क्लबबाट नेपालको राजतन्त्र अन्तिम भएको घोषणा गरेको थिएँ र राजा नागरिकका रुपमा रहने बताएको थिएँ । पछि संविधानसभाको निर्वाचन हुनेमा पनि विभिन्न शंका थियो मैले रिपोर्टर्स क्लबकै मन्चबाट भनेको थिएँ, निर्वाचन हुन्छ । अहिले पनि तोकिएकै समयमा संविधान जारी हुनेमा आशंका गरिँदैछ । म भन्छु,समयमै सेना समायोजन हुन्छ र जेठ १४ गते संविधान जारी हुन्छ भन्ने मलाई आत्मविश्वास छ ।

A.

मैले प्रचण्ड, बाबुराम भट्टराई र कृष्णबहादुर महरासँग सबै कुरा राखेको छु । सत्तँ होइन, शान्ति र संविधानलाई प्राथमिकता दिने कुरामा उनीहरु सकारात्मक छन् । मैले उनीहरुलाई यही सरकारमा सहभागी हुन अनुरोध गरे । माओवादीसहितको सहमतिको सरकार बन्नुपर्छ भन्ने भन्ने कुरा पनि राखेँ ।

A.

मैले प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालसँग दुईपटक भेेटे । एकपटक डिनरमा, अर्कोपटक र्फकने बेला । उहाँमा आत्मविश्वास छ । प्रचण्डलाई पनि प\\mलेक्जिबल देखेको छु । त्यसैले गर्दा छिट्टै माओवादीसहितको सरकार बन्छ ।

A.

यसको, उसको नेतृत्व नभनौं । मुलुकले खोजेको राष्ट्रिय सहमति, एकता र समझदारी हो । समयमै शान्ति र संविधानका लागि माओवादी जस्तोसुकै परिस्थितिमा सरकारमा आउनुपर्छ भन्ने कुरा मैले प्रचण्डलाई राखेको छु ।

A.

मैले त्यस्तो भनेको छैन । नेपालमा कस्तो सरकार र कसको नेतृत्वमा बनाउने यहाँकै दलले हो । भारतको नेपाललाई सधैं सद्भाव छ । आन्तरिक कुरामा हामी हस्तक्षेप गर्न चाहन्नौं ।

A.

माधव नेपाल मेरा असल मित्र हुनुहुन्छ । उहाँलाई हामीले किन हटाउने ? म त्यस्तो दृष्टिकोण राखेर हिँड्नेमा मान्छे होइन । अहिलेकै परिस्थितिमा निकास चाहिँ खोज्नुपर्छ ।

A.

यसमा मेरो कुनै टिप्पणी छैन । राष्ट्रपतिको गरिमा र मर्यादामा आक्षेप लगाउन मिल्दैन । दलहरु सहमतिमा जानुपर्छ भन्ने पक्षमा छु ।

A.

कसले के भन्छन् त्यसको पछि दौडने कुरा भएन । तर, मेरो कसैप्रति आग्रह र पूर्वाग्रह छैन । सबै दलका नेतासँग मेरो मित्रता छ । मेरो चाहना नेपालमा राजनीतिक स्थायित्व र समयमै मुलुकका कार्यभार पूरा होस् भन्ने हो ।

A.

सीताराम येचुरी राजनीतिक व्यक्ति हो । उसलाई व्यापार गर्नुछैन । जलविद्युत्मा लगानी गर्नु पनि छैन । नेपालको शुभेच्छुकको नाताले मात्र आएको हुँ ।

A.

म एकदम आशावादी छु । दलहरुबीच एकता हुन्छ । मुलुक सहमतिको बाटोमा जान्छ । म पूर्ण आशावादी भएर फर्केंदै छु ।

A.

मेरो भ्रमण उपलब्धिमुलक रह्यो । नेपाल र नेपालीको समस्या जान्ने मौका पाएँ । सन्तुष्ट भएर फर्केको छु । सहमतिको मिलनविन्दु पहि्रल्याउन यहाँका दलहरु सक्ष्ँम हुनेछन् । मेरो शुभकामना छ ।

A.

हो, मैले गिरिजाबाबुलाई भेट्ने मौका पाइनँ । उहाँको स्वास्थ्यले साथ दिएन । डाक्टरको पनि अनुमति रहेनछ । मैले उहाँको सन्देश पाएका छु र मेरो सन्देश पार्टी नेतामार्फत पुर्‍याएको छु ।