वाइसिएल बिघटन नगरे माओवादीसँग सहयकार्य हुदैन झलनाथ खनाल, नेता नेकपा एमाले । नेकपा एमालेका बौद्धिक र प्रभावशाली नेता झलनाथ खनाल पार्टीको महासचिवका दाबेदार हुनुहुन्छ । एमालेको युवापंक्तिबाट रुचाइनुभएका नेता खनाल २०४६ सालको जनआन्दोलन अघि तत्कालिन नेकपा मालेको महासचिव भइसक्नुभएको छ । २०६२।६३ सालको जनआन्दोलनमा पनि कार्यवाहक महासचिव रहनुभएका उहां तर्कशील र कुटनीतिक दक्षता हासिल गर्नुभएको नेताका रुपमा परिचित हुनुहुन्छ । आजबाट शुरु हुने एमालेको बहुप्रतिक्षित केन्द्रीय समिति बैठकमा छलफलको विषय के हो ? एमाले सरकारमा जान्छ जादैन ? सरकारको नेतृत्व परिवर्तनको पक्षमा एमाले छ या छैन - र एमालेको भावी महासचिव को बन्छ भन्ने विषयमा स्मार्ट नेताका रुपमा चिनिने खनालसंग रिपोर्र्टर्स नेपाल डट कमका लागि ऋषि धमलाले गर्नुभएको कुराकानी ः

A.

संविधानसभाको निर्वाचनमा जसले ठुलो संख्यमा जनमत प्राप्त गरेको छ त्यसैले सरकारको नेतृत्व गर्नुपर्छ ।

A.

जनताको म्याण्डेड माओवादीले प्राप्त गरेको छ । जनताको आदेश अनुरुप माओवादीकै नेतृत्वमा सरकार बन्छ । तर निश्चित शर्तहरु पुरा भएनन् भने सरकार बन्न धेरै अप्ठ्याराहरु छन् ।

A.

माओवादी भातृसंगठन वाईसियलको तत्काल बिघटन हुनुपर्छ । माओवादीले अन्य दलका नेता कार्यकर्तामाथिको आक्रमण र धम्की दिने प्रवृत्ति त्याग्नुपर्छ । संविधानमा उल्लेख भएका केही प्रावधानहरुमा पनि परिमार्जन हुनुपर्छ र बहुमतको सरकार गठन हुनुपर्ने अवस्था सृजना हुनुपर्छ ।

A.

अन्तरिम संविधानमा प्रधानमन्त्रीलाई हटाउन दुइ तिहाइको प्रावधान राख्नु नै ठूलो गल्ति थियो । हाम्रो पार्टी गरेको विरोधका बाबजुद पनि यो प्रावधान राखियो । सरकार गठन र विघटन गर्नका लागि सामान्य बहुमत नै रहनुपर्ने हो, अब सबैको सहमतिमा संविधानमा सामान्य बहुमतबाट नै सरकार बनाउने र हटाउने प्रावधान राख्नुपर्छ ।

A.

प्रचण्डका लागि नै भन्ने कुरा होइन । यो एउटा सिस्टमको करा हो । लोकतान्त्रिक व्यवस्था स्थापना गर्नका निम्ति सामान्य बहुमतले सरकार बनाउने र सामान्य बहुमतबाट नै सरकार हटाउने प्रावधान विश्वभरनै छ । हामलिे पनि त्यसैलाई अंगिकार गरेर जानुपर्छ भनेका हौं ।

A.

जनताले दिएको म्याण्डेड सिरोपर छ । जनताले किन दिए यस्तो भन्नेकुरा अध्ययनको विषय हुनसक्छ । जनमत विपरित हामी जान सक्दैनौं । एमाले लोकान्त्रिक मुल्य र मान्यतालाई दृढतापूर्वक मान्ने पार्टी हो । उसले जनताको आदेशलाई सर्वोपरी ठानी आफ्नो नीति तथा कार्यक्रम तर्जुमा गर्छ र गर्दै आएको छ ।

A.

हामी सरकारमा जान्छौं कि जाँदैनौं भन्ने विषयमा केन्द्रीय समितिले निर्णय गर्छ । तर यथावस्थामा त सरकार बन्ने सम्भावना नै छैन । सरकारमा जाने प्रश्नै आउँदैन ।

A.

सरकार बन्नका लागि अवश्य पनि संबैधानिक समस्याहरु र आपसी विश्वासको खाँचो छ । अब सातदलीय एकतालाई परिवर्तित परिपे्रक्ष अनुरुप सबै दलको एकताको रुपमा रुपान्तरित गर्नुपर्छ । यी चुनौती हल गरेपछि मात्र सरकार बन्छ ।

A.

निरंकुशताको पक्षमा कोही जान खोज्यो भने नेपाल धर्तिमा त्यो व्यवस्था टिक्न सक्दैन । राजतन्त्र र समाप्त हुंदैछ भने अरु कुनैपनि शक्तिले निरंकुशता लाद्न खोज्यो भने त्यसको इतिश्रीको कारण नै त्यहि हुन्छ ।

A.

यदि वाइसिएलको विघटन भएन भने त सकारात्मक वातावरण बनाउन नै गाह्रो पर्छ । सहकार्य र सहमतिका लागि माओवादीले वाइसिएल विघटन गर्नैपर्छ । अन्यथा माओवादीसंग सहकार्य हुनै सक्दैन ।

A.

माओवादी ज्यादती कायमै छ । यी ज्यादै दुर्भाग्यपूर्ण कुराहरु हुन् । ज्यादती अविलम्ब रोक्न र शान्तिपूर्ण वातावरण बनाउन माओवादी साथीहरुले मेहनत गर्नुपर्छ ।

A.

केन्द्रीय समितिको बैठकले विगतको समिक्षा गर्छ । निर्वाचन अभियानको समिक्षा गर्छ, अनि पार्टीको नेतृत्वका सम्बन्धमा निर्णय गर्छ । केन्द्रीय समितिले आठौं महाधिवेशनको सन्दर्भमा छलफल गरी आगामी दिनमा एमालेले खेल्नुपर्ने भूमिका तय गर्छ ।

A.

महासचिवले राजीनामा दिइसकेको अवस्थामा पहिला केन्द्रीय समिति एउटा निष्कर्षमा पुग्छ । र केन्द्रीय समितिले स्विकृत गर्यो भने नयाँ नेतृत्वको विषयमा छलफल हुन्छ ।

A.

एमाले नेताहरुको खानी पार्टी हो । सबै नेताले पार्टीलाई हाँक्न सक्नुहुन्छ भन्ने मलाई लाग्छ ।

A.

म त एमालेको एउटा सिपाही हुँ । सिपाहीलाई पार्टीले जे आदेश दिन्छ त्यही गर्छ । म जुनसुकै जिम्मेवारी दिएपनि पूरा गर्न तयार छु ।

A.

यो तत्काल मैले भन्ने कुरा भएन । महासचिवले राजीनामा दिनुभएको छ । महासचिव बन्नसक्ने ढोका जोकुनै एमाले नेताका लागि खुल्ला छ । अहिले त उहाँले राजीनामा दिनुभएको छ । त्यसैले उहाँ महासचिव बन्ने वा नबन्ने भन्ने प्रश्न नै होइन । केन्द्रीय समिति बैठकले पुरानो नेतृत्वको निरन्तरता या नयां नेतृत्वको टुंगो लगाउँछ ।

A.

संविधानसभामा ठूलो दलपनि नभएको अवस्थामा सरकार गठन गर्छु भन्यो भने बहुलठ्ठीपन बाहेक के हुन्छ ।

A.

सरकार त सहमतिमै बन्नुपर्छ । उहाँको भनाई ठिक छ ।

A.

सहमति जुटाउनै सकेन भने त त्यतिबेला विकल्प खोज्न सकिन्छ । सहमति जुटाउन सबैभन्दा ठूलो दलले अधिकतम प्रयास गर्नुपर्छ । पहिले त्यो प्रयत्न हेरौं न ।

A.

जनताको म्याण्डेडलाई कसैले पनि रोक्छ जस्तो मलाई लाग्दैन । प्रचण्ड राष्ट्रपति बन्ने कुरा त मलाई थाहा छैन तर अहिलेको प्रकृया अनुरुप सहमती निर्माण गरी प्रधानमन्त्री बन्ने संभावना भने छ ।

A.

यतातिर अहिले नजाउ\" । तर देशलाई निकास दिन सहमती र सहकार्य आवश्यक छ । जनताको भविष्य निर्माण गर्ने संविधान बनाउन नकारात्मक सोचबाट होइन, सकारात्मक ढंगले सोच्दै अगाडि बढ्नुपर्छ ।

A.

यो प्रश्न एकदमै विचारणीय हो । माओवादीले प्रचण्ड र नेकपा माओवादीका बारेमा पनि गम्भिरतापूर्वक सोच्नुपर्छ । सेनाप्रमुख रहिरहने कि नरहने भन्ने विषयमा अब प्रश्न उठ्छ । केही यस्ता कुराहरु छन् जसलाई माओवादीले अदली-बदली नगरीकन नया\" सहकार्य बन्न सक्दैन ।