ऋषि धमलाले परराष्ट्रमन्त्री उपेन्द्र यादवसंग गर्नुभएको कुराकानीः ...त्यतिबेला जे पनि हुनसक्छ- परराष्ट्रमन्त्री उपेन्द्र यादव

A.

बिमस्टेक शिखर बैठकमा आर्थिक विषयमा खुलेर कुरा भयो । सदस्यराष्ट्रहरुबीच आर्थिक साझेदारी, ऊर्जाको समस्या समाधानको उपायबारे मिलेर काम गर्ने सहमति भएको छ । आर्थिक विकासका लागि आधार तयार गर्ने काम भएको छ । नेपालमा पर्यटन केन्द्र स्थापना खोल्नेबारे पनि छलफल भएको छ । हामीले जलविद्युतमा लगानीका लागि अन्तराष्ट्रिय समुदायलाई आव्हान गरेका छौं । लगानीका लागि अन्तराष्ट्रिय समुदायले उत्साह देखाएका छन् ।

A.

आर्थिक विषयमा विशेष छलफल भयो । भारतसंग राजनीतिक विषयमा पनि छलफल भएको हो ।

A.

नेपालको जारी शान्ति प्रक्रियाबारे भारतसंग कुरा भयो । शान्ति प्रक्रियामा भारतले खुलेर सहयोग गर्ने प्रतिवद्धता जनाएको छ । यसबाहेक सीमा समस्या समाधानको विषय उठ्यो । कोशीबांधको पुननिर्माण, क्षत्रि्रस्त राजमार्गको पुननिर्माणमा पनि भारतसंग थप छलफल भएको थियो । भारतले पुननिर्माणलाई युद्धस्तरमा सम्पन्न गर्ने इच्छा देखाएको छ ।

A.

भारतीय प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले नेपालको शान्ति प्रक्रियाबाट सन्तुष्टि व्यक्त गर्नुभएको छ । उहांले दलहरुबीच सहमति भई शान्ति प्रक्रिया तार्किक निष्कर्षा पुर्‍याउन सुझाव दिनुभएको छ ।

A.

भारतले त्यस्तो कुनै दबाब दिएको छैन । उसले नेपालका दलहरुबीचको सहमति बनाउन सुझाव दिएको छ । बरु हामीले शान्ति प्रक्रिया सफल बनाउन सहमतिलाईनै आधार बनाएर अगाडि बढ्ने प्रष्ट पार्‍यौं ।

A.

मैंले अघि पनि भनें कि सहमतिबाटै अगाडि बढ्न अन्तराष्ट्रिय क्षेत्रको सुझाव रहदै आएको छ । त्यसका लागि हामीले पनि पहल गरिरहेका छौं । कांग्रेस सरकारमा आउनुपर्छ भन्ने हाम्रो भनाई हो । सबै मिलेर शान्ति प्रक्रिया सफल बनाउनुपर्छ ।

A.

भारतीय विदेशमन्त्रीले कोशी बांध निर्माणको कामको अवलोकन गर्नुहुनेछ । उहां आफै कोशीबांधबाट प्रभावित क्षेत्रको भ्रमणमा जानुहुनेछ । यसबारे दुइ देशबीचको व्यापार विस्तारबारे पनि छलफल हुनेछ । नेपालमा आर्थिक लगानीका बारे विशेष कुराकानी हुनेछ । भारतीय विदेशमन्त्रीको नेपाल भ्रमणले दुइ देशको सम्बन्ध अझ प्रगाढ हुने गरी आधारहरु तयार गरिनेछ ।

A.

सेना समायोजन शान्ति प्रक्रियाको महत्वपूण् पाटो हो । भारतीय नेताहरुले सहमतिका आधारमा सेना समायोजनको सुझाव दिनुभएको छ । हामीले पनि सहमतिबाटै सेना समायोजन प्रक्रिया सफल बनाउने बताएका छौं ।

A.

प्रधानमन्त्रीले सेना समायोजन गर्दा पूराका पूरा जनसेनालाई नेपाली सेनामा मर्ज नगर्ने प्रष्ट पारिसक्नुभएको छ । जनसेनालाई नेपाली सेनामा भन्दा अन्य क्षेत्रमा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हाम्रो पनि धारणा रहेको छ । प्रधानमन्त्री त्यसमा सकारात्मक हुनुहुन्छ ।

A.

सेना समायोजन गर्दा पछिसम्मको विचार गर्नुपर्छ । राजनीतिक दलको सेनालाई नेपाली सेनामा समायोजन गर्नुहुदैन । सेनाको मापदण्ड बिगारेर काम गरेमा गम्भीर चुनौतीहरु आउनसक्छ । हामी राजनीतिक दलका सेनालाई नेपाली सेनामा समायोजन गर्नहुदैन भन्ने पक्षमा छौं । बरु नेपाली सेनामा सबै क्षेत्र, जाति, समुदायको समानुपातिक सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्छ । राष्ट्रिय सेनामा राजनीतिक सेनालाई प्रवेश दिने कुरा स्वीकार्य हुनसक्दैन । बरु उनीहरुलाई औद्योगिक बल, समाजका अन्य क्षेत्रमा व्यवस्थापन गर्नुपर्छ । छापामारहरु पढ्नलेख्न मन गर्नसक्छन्, कोही वैदेशिक रोजगारीमा जानसक्छन् । त्यसका लागि उचित व्यवस्था गर्नुपर्छ ।

A.

प्रमुख दलका विषयमा संवैधानिक व्याख्याको स्पष्ट व्यवस्था गर्नुपर्छ । त्यसका लागि दलहरुले स्पष्ट आधार तयार गर्न सहमतिको विकास गर्नुपर्छ । सेना समायोजनको विशेष कमिटिमा नेपाली कांग्रेसलाई पनि सहभागी गराउनुपर्छ । कांग्रेसविनाको विशेष कमिटिलाई अगाडि बढाउन हुदैन । बरु सहमतिको आधार तयार गर्नेतर्फलाग्नुपर्छ ।

A.

हामीले नेपाली कांग्रेसविनाको सेना समायोजनको विशेष कमिटि सोचेका छैनौं । कांग्रेसलाई समेत कमिटिमा ल्याउन पहल भइरहेको छ । त्यो छिट्टै एउटा टुंगोमा पुग्नेछ । दलहरुको सहमति र नेपाली जनताको चाहनाअनुसार सेना समायोजन प्रक्रिया पूरा हुनेछ ।

A.

सरकार बनेको धेरै भएको छैन । हामीले सहमतिबाटै काम अगाडि बढाउने प्रयास गरिरहेका छौं । सहमतिको संस्कृति अनुसार सरकार संचालन हुनुपर्छ । त्यसो नहुदा अविश्वास पैदा भई संकट आउनसक्छ ।

A.

सरकरको आयु यसको नेतृत्व गर्नेको व्यवहारमा निर्भर गर्छ । सरकारको नेतृत्व गरिरहेको नेकपा माओवादीले सहमतिको संस्कृतिअनुसार सबैलाई समेटेर जनताको भावनाअनुसार काम गर्नसके यो सरकारले लामो समयसम्म काम गर्नसक्छ । सहमतिको संस्कृतिविपरित जानखोजे जे पनि हुनसक्छ ।

A.

हामीले मधेश आन्दोलनको बेलामा सरकारसंग भएको समझदारीलाई कार्यान्वयन गराउनका लागि सरकारमा सहभागी भएको प्रष्ट पारिसकेका छौं । विगतको समझदारी पालना गराउन पहल पनि गरिरहेका छौं । मधेशको समस्या समाधानका लागि काम गर्न अवरोध सृजना भएमा हामी एक मिनेट पनि सरकारमा बस्नेछैनौं । हामी सत्ताको सुखभोग गर्नलाई सरकारमा गएका हैनौं । मधेशका जनतासंग भएको समझदारीलाई कार्यान्वयन गराउन सरकारमा गएका हौं ।