सिनेमादेखि राजनीतिसम्म सबै गहिरो चाखसहित पढ्ने बाबुरामलाई गहिरिएर नियाल्नुहुन्थ्यो हिसिला । रुचिको विविधता र फराकिलो दृष्टिकोणका कारण उहाँले मनमनै मनपराउनुभयो । प्रवासी नेपालीको विद्यार्थी संगठन अखिल भारत नेपाली विद्यार्थी संघ -अनेभासंघ) को काममा एकले अर्कालाई झन् बढी चिन्ने मौका मिल्यो । प्रेमदेखि विवाहसम्म पहिलो प्रस्ताव बाबुरामले नै राख्नुभयो । त्यसमा हिसिलाले स्वीकृति नजनाउने कुरै थिएन । अभानेविसंघमा हिसिला कोषाध्यक्षदेखि महासचिवसम्म बन्नुभयो । पछि दुवैजना नेपाली एकता समाजमा पनि क्रियाशील हुनुभयो ।

पहिले हिसिला बाबुरामलाई दाइ भन्नुहुँदो रहेछ । दुइवर्ष प्रेमपछि उहाँहरुको अन्तर्जातीय विवाह भएको हो । हिसिलाको परिवारमा प्रेम विवाहमा समस्या थिएन । किनभने उहाँ पाँच दाजुदिदीले प्रेमविवाह नै गर्नुभएको थियो ।वरिष्ठ माओवादी नेता बाबुराम भट्टर्राई र हिसिला यमीको प्रेम विचारमा आधारित थियो । भावनाबाट विचारमा आधारित होइन । विवाहका निम्ति थुप्रैले प्रस्ताव राखेका थिए हिसिलालाई । तर, उहाँले बाबुराममा नै प्रेम खन्याइरहनुभयो । प्रेमपत्र लेखिरहनुभयो ।

विवाहताक बाबुराम भट्टर्राईले आफूलाई लेखेको पत्र अझै पनि आफन्तको घरमासुरक्षित राख्नुभएको छ हिसिलाले । विचार नमिलेको खण्डमा स्वतः सम्बन्ध विच्छेद हुने उल्लेख छ त्यसमा । प्रेम विचारको आधार हो । विचारबाट विचलित हुँदा स्वतः विच्छेद हुने हुन्छ । बाबुरामचाहिँ कतिसम्म अन्तर्मुखी र सबैसित हेलमेल गर्न नचाहने स्वभावको भने, विवाहको कुरा पनि धेरैलाई थाहा भएन । विवाहमा बाजा त बजेन नै । तर, जुलुस नै जन्ती बन्यो । विवाहमा हिसिलाले फिर्ता गर्ने र्सतमा साथीको कटनको सारी लगाउनुभएको थियो भने बाबुराम पुरानै ब्याग र कपडामा हुनुहुन्थ्यो । रहेको उहाँको भनाइ छ । 'बाबुरामको नराम्रो बानीमा सुधार भएको छ,' उहाँ भन्नुहुन्छ, 'उहाँमा सामाजिक पक्ष बढेको श्रेय म लिन्छु ।' बाबुरामको कम बोल्ने, घुलमिल नहुने अर्न्तर्मुखीपनले समस्यामा पनि पर्नुभयो उहाँ । आन्दोलनले नेता बनिसकेका बाबुरामको ध्यान किताबमै हुन्थ्यो । नेतासित नजिक हुन खोज्ने निराश हुन्थे । बाबुराम भट्टर्राईको हाँसो पनि हिसिलाले नै हासिदिनुपर्ने ।

तर, विवाहको २६ वर्षा बाबुराम भट्टर्राईबाट हिसिलाले गम्भीर हुन सिक्नुभयो । पहिले पहिले उहाँ आफन्तकहाँ जान मान्नहुुन्थेन । अहिले विवाह पनि जान थाल्नुभएको छ, हाँस्न र कुरा गर्न पनि थाल्नुभएको छ । अहिले आफूभन्दा बाबुराम र प्रचण्डको मेलमिलाप भएको उहाँको विश्लेषण छ । 'अहिले त दर्ुइ नेता सँगै खान्छन्, बस्छन्,' हिसिलाले हाँस्दै भन्नुभयो, 'सरकारमा गएपछि मेरो पो श्रीमान्सित डिभोर्स भइरहेको छ ।'

भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्री हिसिला यमीको जन्म २०१६ सालमा धर्मरत्न यमी र हीरादेवी यमीकी कान्छी छोरीका रुपमा भएको हो । उहाँको बाल्यकाल काठमाडौं भुरुङखेलमा बित्यो । उहाँका आठ दाजुबहिनी हुनहुुन्छ । उहाँकी जेठी दिदी धर्मदेवी राजभण्डारी क्यान्सर विशेषज्ञका रुपमा अमेरिका हुनुहुन्छ भने दाजु इन्जिनियर विधान सायमी भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा सहसचिव । त्यस्तै दिदी तिमिला, रुचिशोमा, चिरिकशोभा प्राद्यापनमा संलग्न हुनुहुन्छ भने डा. कर्ण्र्ाामी वैज्ञानिक हुनुहुन्छ ।

विवाहपछि बाबुराम जवाहरलाल युनिर्भसिटीमा पीएचडी गर्न थाल्नुुभयो भने एक वर्षहिसिला त्यहीँ काम गरेर इन्जिनियरिङ क्याम्पस पुल्चोकमा पढाउन थाल्नुभयो । त्यहाँ सन् १९८३ देखि१९८६ सम्म पढाउनुभयो उहाँले । खासगरी माओवादीको नेतृत्वमा जनयुद्ध सुरु भएपछि उहाँले अध्यापन छाड्नुभएको हो । उहाँ नेकपा -मशाल), एकताकेन्द्र हुँदै माओवादीसम्म संलग्न हुनुभयो ।

२०४६ को जनआन्दोलनमा हिसिला पटक पटक पक्राउ पर्नुभयो । एकचोटि ८ मार्चमा महिला दिवस मनाउँदा पक्राउ पर्नुभयो भने अर्कोचोटि ७ चैतमा । उहाँलाई लामो समय थुनियो पनि । नेपाली जनमानसमा व्रि्रोही र क्रान्तिकारी नेतृका रुपमा परिचित हिसिला कहिले भित्ता काण्ड त कहिले रानी ऐर्श्वर्यलाई ढुंगा हानेको अभियोगमा पक्राउ परिहनुभयो । माओवादी पार्टर्ीी पर्ूण्ाकालीन भइसकेपछि कमरेड प्रचण्डको सेक्रेटरीका रुपमा पनि काम गरेको अनुभव छ हिसिलासित । त्यसपछि पार्टर्ीीे अन्तर्रर्ााट्रय विभागको जिम्मा उहाँलाई सुम्पियो । झन्डै आठ वर्षउहाँ भारत बस्नुभयो । त्यसो त त्यतिबेला उहाँ अमेरिका पुगेको हल्ला पनि मिडियामा आइपुग्थ्यो । तर, उहाँ भारत-नेपाल ओहोरदोहोर गरिरहनुहुन्थ्यो । पार्टर्ीी काठमाडौंको नेवार समुदायमा काम गर्न काजमा सहायक इन्चार्जका रुपमा पनि खटायो उहाँलाई । त्यसो त उहाँले रोल्पामा सत्ता सुदृढ विभागमा सेक्रेटरीका रुपमा पनि काम गर्नुभयो ।

दिल्ली प्रवासमा उहाँले संगठन विस्तार र अन्तर्रर्ााट्रय सम्बन्ध बिस्तारमा योगदान पुर्‍याउनुभयो ।

संयोग के भने, सात सालको क्रान्तिपछि हिसिला पिता धर्मरत्न यमी पनि वनसहायक मन्त्री हुनुहुन्थ्यो । जुन सरकारले संविधानसभा निर्वाचन गराउने जिम्मेवारी पाएको थियो । फेरि पनि

दक्षिण एसियाका धेरै महिला नेतृहरुले राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीका रुपमा मुलुकको बागडोर सम्हालिसकेका छन् । माओवादीका माथिल्लो तहका जिम्मेवार नेतृ दर्ुइजनामात्र छन् हिसिला र पम्फा भुसाल । के तपाईं प्रधानमन्त्री या राष्ट्रपति हुनुहोला - मेरो प्रश्नमा उहाँले भन्नुभयो, अहिलेको मेरो उचाइ परम्परागत राजनीतिको हो । मुलुक गणतन्त्रमय भइसकेकाले परिस्थिति अनुसार जो पनि त्यस्तो जिम्मेवारीमा पुग्न सक्छ ।

बौद्धिक नेतृ हिसिलाका प्रिय नेता हुन् प्रचण्ड । प्रचण्डलाई विचार र कलाको संयोजन गर्न सक्ने खुबी भएको नेता मान्नुहुन्छ । साथै, प्रचण्डलाई मानवीय गुणसम्पन्न नेताका रुपमा पनि उहाँ लिनुहुन्छ । पार्टी कारबाहीताका पनि हिसिला दम्पत्तिलाई उहाँले अलग पार्नुभएन । आफू नजिकै राख्नुभयो । प्रचण्ड र बाबुराम सँगै बस्न सक्लान् भन्ने प्रश्नमा हिसिला अलि गम्भीर हुनुभयो र भन्नुभयो, 'संर्घष्ाले एकताबद्ध गराएको छ । विचार मिलेसम्म एकै ठाउँ रहने हो ।'

जुझारु नेतृ हिसिला यमी मन्त्री बनेपछि उहाँको ब्यागको पनि खुबै चर्चा भयो । एकताका साइकलपछाडि बच्चा राखेर हिँड्ने हिसिलाको जीवनशैली फेरिएको टिप्पणी भए । 'म कति सरल छु, कति कम्प्लेक्स, कति फेसनवल छु,' उहाँले भन्नुभयो, 'तपाईंहरुले देख्नुभएकै छ, म कुनै टिप्पणी गर्दिन ।' हरियो सागसब्जी र फलफूल उहाँका रोज्जा खाना हुन् । उहाँ सजिलो पहिरन लगाउन मनपराउनुहुन्छ । खासमा उहाँ स्पोर्टस वुमन हो । त्यसबाट उहाँले धेरै पुरस्कार पनि पाउनुभएको छ । हिसिलाको कपाल अहिले संक्रमणकालमा छ । उहाँले हेना प्रयोग गर्न छाडनुभएको छ ।

वास्तुकला हर्ेन उहाँ थुप्रैपटक मन्दिर पुग्नुभएको छ । जनावरमा उहाँको शोख छैन । गोरखाको बेल्बासमा रहेका सम्पत्ति सबै छोरीका नाम गरिदिनुभएको छ । उहाँको नाममा बैंक ब्यालेन्स जम्मा तीन हजार रहेछ । उहाँले पहिले पहिले चलचित्र हेर्नुभयो । तर, अहिले फुसद छैन । अभिनेतृ मिथिला शर्मा उहाँलाई एकदमै मन पर्दो रहेछ । रामेश र रायन पनि उहाँका प्रिय कलाकार हुन् । बीपी कोइरालासित उहाँ र डा. बाबुराम भट्टर्राईले दिल्लीमा छँदा आधा घण्टा भेट्नुभएको थियो । 'त्यतिबेला उहाँ क्यान्सर पीडित हुनुहुन्थ्यो,' उहाँले भन्नुभयो, 'बडो करिस्म्याटिक लिडर हुुनुहुन्थ्यो ।'

प्रस्तुति : ऋषि धमला