नेपाली राजनीतिमा किसुनजी एउटा आकर्ष बिम्ब हो । त्यसै बिम्बको पछि लागेर कांग्रेस नेता बलबहादुर केसीले आजन्म विवाह नगर्ने आदर्श राख्नुभयो । तर, वयोवृद्ध किसुनजीलाई देखेर विवाहको प्रेरणा पनि पाउनुभयो । म कति बाँच्छु मलाई थाहा छैन, म बाँचिरहेँ भने मैले दु ख पाउँछु,' केसीले अठोट गर्नुभयो- अहिलेसम्म ठीकै छ, अव विवाह गर्छ /'

केसीलाई मनपराउने केटी थुप्रै थिए । लभ लेटर कति आए, कति गए यसको लेखाजोखा नै रहेन । विवाहको धेरै प्रस्ताव आए । तर, जेल, राजनीति, निर्वाचनमा अल्मलिनुभयो उहाँ । विवाहको निर्ण्र्ाा नै गर्न सक्नुभएन । कसलाई छान्ने निम्न स्तरको या उच्च स्तरको - कतिलाई उहाँले विवाहको वचन पनि दिनुभयो । कुरा छिनियो, तर विवाह भएन । उहाँको निक्र्योल के रह्यो भने, जमिन र श्रीमतीचाहिँ पुन्पुरोमा लेखेकै पाइन्छ । जसले तीलकुश समातेको छ, त्यसलाई फेला पारेपछि उसले पनि मनपराउँछ, आफूले पनि मन पराइन्छ, । पीके क्याम्पसकी पर्ूव स्ववियु सभापति रीना उप्रेतीसित उहाँको फिप\mटँी फिप\mटी भयो -एजेन्ज प्लस लभ) । लेखेको कुरा नै सहर्षस्वीकार गर्नुभयो ।

उहाँको विचारमा राजनीतिक पृष्ठभूमिकी रीनामा सहयोगी भावना छ । तर, अहिले विशुद्ध गृहिणीको भूमिकामा हुनुहुन्छ । विवाह तेस्रो वर्षा छ । बच्चाको भगवान्को हातमा छ ।
प्रेम स्वाभाविक कुरा हो । मनपरेको कुरामा नै प्रेम हुन्छ,' प्रेम र सेक्सबारे नेता केसीको धारणा छ,
मान्छेलाई र्रि|mेस गराउने सेक्स नै जीवन अघि बढाउने मूल आधार हो ।' केसीको विचारमा विवाह अघिको सेक्स इमोसनल मात्र हो । विवाहपछि सेक्स आत्मीय हुन्छ । उमेरले सेक्सलाई त्यति फरक पार्दैन ।

राजनीतिमा आकस्मिक रुपमा आउनुभयो उहाँ । बाल्यकालमा जागिर खाने सपना थियो । परिवार र गाउँघरको सोचाइ के थियो भने, जागिर खाएपछि मात्र ठलो मान्छे होइन्छ । तर, उहाँमा सानै उमेरदेखि व्रि्रोही स्वभाव थियो । अन्यायसित लड्नुहुन्थ्यो विद्यालयमा, परिवारमा, समाजमा । धेरैले उहाँबाट कुटाइ खाएका छन् । त्यतिबेला उहाँको निकनेम थियो, गम्बु । गम्म परेकाले गम्बु भनिने गरिएको केसीको भनाइ छ । उहाँको पिटाइबाट बच्नका निम्ति गाउँघरमा मित लगाउँथे । धेरैले मित लगाएर आप\mनो रक्षा गरे । कसैले फट्याइँ र अन्याय गर्यो भने, उहाँ लडिहाल्नुहुन्थ्यो ।

काठमाडौंमा क्याम्पस पढिसकेपछि स्ववियु चुनाव आयो । नेविसंघ भनेको केसीलाई थाहै थिएन । उहाँले सभापति उठ्ने विचार गर्नुभयो । तर, उहाँलाई आधिकारिक उम्मेदवार बनाउने अवस्थाथिएन ।
देऊ वा नदेऊ, म उठेँ,' उहाँले घोषणा गर्नुभयो । बिहानी सत्रमा विद्यार्थीको संख्या धेरै थियो । उहाँलाई नदिए चुनाव हार्ने निश्चित भएपछि बाध्यताले उहाँलाई आधिकारिक उम्मेदवार बनाइयो । त्यो समय देशभरि नेविसंघले जम्मा तीन क्याम्पस जितेको थियो । महेन्द्ररत्नमा बलबहादुर केसी, जनकपुर क्याम्पसमा युवराज खाती, कर्ीर्तिपुरमा कौशलले । त्यतिखेरबाट उहाँको औपचारिक राजनीति सुरु भएको हो । त्यसपछि बमकाण्ड भयो । नरबहादुर कार्की भन्ने नेविसंघका नेता उहाँका फूपुका छोरा हुनुुहुन्थ्यो । बम हानेको अभियोगमा शिव कंगाल र नरबहादुर कार्कीलाई सरकारले पक्राउ गर्यो । केसीका अत्यन्त नजिक भएको साथी केशव खरेल गुप्तचर रहेछ । त्यसै घटनामा केसीलाई चार वर्षथुनामा राखियो । वीरेन्द्रको राज्याभिषेकपछि छाडियो । जेलमा नै किसुनजी, शेरबहादुर देउवासित उहाँको चिनजान भयो । र, केसी किसुनजीबाट अत्यन्त प्रभावित हुनुभयो । सरल चित्तको, सवैलाई समान माया दिने व्यक्तित्व । किसुनजी जेलमा सात रुपैयाँ पाउनुहुन्थ्यो । किसुनजीका निम्ति सानो कसौडीमा भात पाक्थ्यो, अरु राजनीतिक बन्दी मेसमा खान्थे । साँझ गफगाफ हुन्थ्यो । त्यहाँ हुक्का तान्नुहुन्थ्यो किसुनजी । किसुनजीसित बस्दा उहाँलाई जेल बसेको अनुभूति नै भएन । केसी त्यतिबेला १८, १९ वर्षो मात्र हुनुहुन्थ्यो । चार वर्ष जेल बस्दा उहाँ नेता भइसक्नुभएको थियो । उहाँ भन्नहुन्छ,
राजनीति गर्दिन भन्दाभन्दै पनि मैले राजनीति गर्नुपर्यो किनभने म किन जेल परेँ भन्ने पुष्टि पनि गर्नु थियो ।

२०५९ सालमा नेपाली कांग्रेस फुट्यो । पार्टर्ीीेतृत्वको कार्यशैलीसित असहमत केसीलगायतका नेताहरुले प्रजातान्त्रिक कांग्रेस खोल्नुभयो । नेपाली कांग्रेसको राजनीतिमा दर्ुइ थरी धार छन्, एउटा देशभित्रै बसेर संर्घष् गर्ने र अर्को देशबाहिर रहेर संर्घष्ा गर्ने । देशभित्रै रहेर संर्घष्ा गर्नेको नेतृत्व किसुनजीले लिनुभयो, बाहिरको नेतृत्व बीपी कोइराला, त्यसमा पनि गिरिजाबाबुले । गिरिजाबाबुसित त्यतिखेरदेखि नै उहाँको सम्बन्ध रहेन ।
शेरबहादुरजी चाहिँ हाम्रो नेता हुनुहुन्नथ्यो, खास नेता किसुनजी हो,' केसीको भनाइ छ,
कसै न कसैलाई नेता बनाउनुको विकल्प थिएन, त्यसैले उहाँ नेता बन्नुभयो ।' अहिले कांग्रेस एकताका निम्ति लाग्नुभएको छ उहाँ । पार्टर्ीीे सैद्धान्तिक कुरा र कार्यशैलीमा खासै फारक देखिएन । समयले प्रजातान्त्रिक शक्तिको ध्रुवीकरणको आवश्यकता देखिएको उहाँकोा धारणा छ । ☺एकता नभई सुख छैन, कांग्रेस एकता नभइकन संविधानसभा निर्वाचन हुँदैन,' उहाँ भन्नुहुन्छ,
एकताको कुरा सबै मिलेको छ, अव घोषणा हुनमात्र बाँकी छ ।'

निजामती कर्मचारीले मुख्य सचिव हुन खोज्छ भने मन्त्रीले प्रधानमन्त्री हुन खोज्नु स्वाभाविकै हो । तर, अहिले प्रधानमन्त्री हुन खोज्नु महत्वाकांक्षी ियोजना हुने उहाँको धारणा छ । प्रधानमन्त्री बन्न भाग्य चाहिन्छ, टीका लगाउन बाँकी हुँदा पनि धेरै खुस्केका छन् । उहाँका प्रिय नेता किसुनजी हो । बितेका नेतामा गणेशमानजी । उहाँको दृष्टिमा कोइराला परिवार प्रजातन्त्रका मानेमा सकैसित सम्झौता गर्दैन । तर, अवगुण के छ भने, जे कुरा पनि आप\mनै हातबाट मात्र गराउन चाहने । गिरिजाबाबुले पछिल्लो समय आफूलाई कांग्रेस सभापतिभन्दा अलिकति माथि राख्ने कोसिस गर्नुभएको छ । गिरिजाबाबु एक त भाग्यमानी हुनु हुँदो रहेछ, उहाँले गर्दा नै राजनीति धानिएको छ । उहाँमा धेरै परिवर्तन देखिएको छ ।