मुलुकका अर्थविद् एवं उद्योगी व्यवसायीले निजी क्षेत्र लगानीका लागि आश्वस्त हुन नसकेसम्म मुलुकको अर्थतन्त्रले फड्को मार्न नसक्ने बताएका छन् । निरन्तर बन्द, हड्तालले लगानीको वातावरण धमिल्याउने चिन्ता गर्दै उनीहरुले एक दिनको बन्दले एक अर्बभन्दा बढी घाटा बेहोरिरहेको उल्लेख गरे ।

रिपोर्टस क्लब नेपालद्वारा १६ फागुनमा आयोजित साक्षात्कार कार्यक्रममा राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा.जगदीश पोखरेलले निजी क्षेत्रलाई अहिलेको असामान्य परिस्थितिमा असामान्य ढंगबाट लगानी गर्ने सोचको विकास गर्न आग्रह गर्नुभयो । उहााले भन्नुभयो-निजी क्षेत्रले असामान्य रुपमा सोच्ने बेला होइन । आयोगले ३ वर्षे अन्तरिम योजना बनाइरहेको जानकारी दिादै उहााले निजी क्षेत्रलाई लगानी वृद्धि गर्न आग्रहसमेत गर्नुभयो । निजी क्षेत्र पूर्ण रुपमा आश्वस्त हुन नसकेको उहााको धारणा थियो ।

डा. पोखरेलका अनुसार तीनवटा जलविद्युत् आयोजना सञ्चालनका लागि निजी क्षेत्रसित प्रक्रिया अघि बढाइएको छ भने फागुनको अन्त्यसम्म सुर्खेतबाट जुम्लासम्म मोटर बाटो पुग्ने छ । त्यसपछि सदरमुकामसम्म सडक जोडिन बााकी जिल्ला दुइटामात्र हुनेछन् । उहााले समृद्ध, आधुनिक र न्यायपूर्ण नेपाल निर्माणका लागि मानसिक र भौतिक रुपमा विस्थापित राज्यलाई पुनस्र्थापित गर्नु चुनौतीपूर्ण रहेको बताउनुभयो ।

रिपोर्टर्स क्लब नेपालका अध्यक्ष ऋषि धमलाको सभापतित्वमा सम्पन्न कार्यक्रममा अर्थविद् डा. शंकर शर्माले निजी क्षेत्रमा विश्वास दिलाउने गरी योजना र कार्य अगाडि बढाउनुपर्ने आवश्यकता औल्याउनुभयो । उहााले भन्नुभयो- निजी क्षेत्रमा विश्वास जगाउनैपर्छ । आर्थिक सुधार, योजना र स्वतन्त्रतामा सत्तारुढ दलहरु र अन्यले सहमति निर्माण गर्नैपर्ने उहााको भनाइ थियो । सरकारले विकासमा जस नपाइरहेको अवस्था रहेको शर्माले बताउनुभयो । मुलुकले कम्तीमा वाषिर्क ६ प्रतिशत आर्थिक वृद्धि हासिल गर्नैपर्ने अवस्था रहेको उहााको भनाइ थियो ।

अर्थविद् डा. डिल्लीराज खनालले आर्थिक विकासका लागि दलहरुले न्यूनतम साझा सहमति निर्माण गर्नैपर्ने बताउनुभयो । उहााले भन्नुभयो-आर्थिक मुद्दालाई राजनीतिक मुद्दासागै अगाडि लानुपर्छ । विगतमा आर्थिक उदारीकरणका कारण भएका गल्ती सच्याएर अगाडि बढ्नपर्नेमा उहााको जोड थियो । संक्रमणकालको अन्त्यलगत्तै मुलुकले वाषिर्क ८ प्रतिशत वृद्धिदर हासिल गर्ने उहााले बताउनुभयो । विरोधाभाषपूर्ण आर्थिक कार्यक्रमका कारण मुलुकले अपेक्षित उपलब्धि हासिल गर्न नसकेको खनालले औल्याउनुभयो । आर्थिक र सामाजिक विकासका लागि तलबाट माथि पुग्ने नीतिमा उहााको जोड थियो ।

कार्यक्रममा अर्थशास्त्री डा. विश्वम्भर प्याकुरेलले राजनीतिक एजेन्डासागै आर्थिक पुनर्सरचना आवश्यक रहेको धारणा राख्नुभयो । मुलुकको आर्थिक विकासका निम्ति संघीयतालाई अवलम्बन गर्नुपर्ने उहााले बताउनुभयो । संक्रमणकाल लामो समयसम्म नरहने भएकाले त्यसमा चिन्ता नगर्न उहााले व्यवसायीहरुलाई आग्रह समेत गर्नुभयो । आर्थिक एजेन्डामा सात दलभन्दा माओवादी स्पष्ट भएको उहााको विचार थियो ।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका पूर्व अध्यक्ष विनोदबहादुर श्रेष्ठले नयाा नेपाल निर्माणमा निजी क्षेत्रको भूमिका महत्वपूर्ण हुने बताउनुभयो । 'नयाा नेपाल बनाउन राजनीतिक परिवर्तनमात्र पर्याप्त हुादैन,' श्रेष्ठले भन्नुभयो, 'आर्थिक-सामाजिक रुपान्तरण सबैभन्दा महत्वपूर्ण मुद्दा हो ।' उहााले ११ वर्षे द्वन्द्वमा समेत सेवा, रोजगारीको अवसर दिइरहेको निजी क्षेत्रलाई लोकतन्त्रमा एकतर्फी रुपमा प्रहार भइरहेको आरोप लगाउनुभयो । दिनहुा श्रम र पुाजी पलायन भइरहेको दृश्य सरकार टुलुटुलु हेरिरहेको उहााको धारणा थियो ।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष चण्डीराज ढकालले निजी क्षेत्रलाई सरकारले अपराधीका रुपमा व्यवहार गरिरहेको आरोप लगाउनुभयो । अध्यक्ष ढकालले दातृ संस्थाको दबाबमा सरकारले ८० जनाको राहदानी जफत गर्ने निर्णय गरेर मानवअधिकारको उल्लंघन गरेको समेत आरोप लगाउनुभयो । यस्तो गतिविधिले भोलि आठ सयजनाको राहदानी जफत गर्ने अवस्था आउाछ, उहााले भन्नुभयो- राष्ट्र विकासमा निजी क्षेत्रको योगदानमा अवरोध पुग्छ । उहााले उद्यमी-व्यवसायीले निरन्तर औद्योगिक अशान्ति बेहोर्नु परिरहेको बताउादै तराई आन्दोलनका क्रममा १ खर्ब नोक्सान भएको तथ्यांक प्रस्तुत गर्नुभयो ।

ढकालका अनुसार तराई आन्दोलनका क्रममा निकासी नोक्सानी २ अर्ब ५० करोड, पैठारी नोक्सानी ७ अर्ब ४५ करोड, कुल गार्हस्थ उत्पादनमा नोक्सानी २८ अर्ब ७४ करोड, उत्पादनमा नोक्सानी १८ अर्ब ६४ करोड, कृषि क्षेत्रमा नोक्सानी १० अर्ब ५० करोड, राजस्व नोक्सानी ५ अर्ब, यातायात क्षेत्रमा २० करोड एवं भन्सार नाका, भारतको कोलाकाता बन्दरगाहमा अलपत्र सामानको नोक्सानी ४ अर्ब रहेको छ । नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष सुरेन्द्रवीर मालाकारले निजी क्षेत्र लगानीका लागि विश्वस्त बन्न नसकेको बताउनुभयो । लगानी गर्दा डुबिन्छ कि भन्ने भय छ-मालाकारले बताउनुभयो । बन्दका कारण आफूहरुले ठूलो घाटा व्यहोर्नुपरेकाले त्यसको समाधानमा उहााले जोड दिनुभयो । बन्दका कारण प्रत्येक दिन १ अरब २७ करोड घाटा पर्ने मालाकारको आंकडा थियो । उहााले चन्दा आतंकको अन्त्य हुनुपर्ने पनि बताउनुभयो ।