लोकन्थलीमा गजल

'विचार नै हो तिमो शत्रु हो' भने यूजी कृष्णमूर्तिले आफ्नो एक अन्तर्वार्त्ता । त्यही दुःख वा सन्ताप भोग्दैछन् नेपाली कवि-लेखक वा स्रष्टा । यी छलफल गर्न गत मार्च सत्रमा हामी भेला भयौँ गीतकार राजेन्द्र थापाको निवासमा । तीन चार, एक दुइका गरेर भव्य-भव्य गजल सुनाए उनले । हामी पालै-पालो गजलका साथमा कोही मधु, मद र मध्यम खालका पेय पदार्थ पिइरहका थियौँ उनको निवास लोकन्थलीमा ।

कवि मञ्जुल, फोटोकवि कुमार आले र देवेन्द्र भट्टर्राई पहिल्यैदेखि जमेर बसेका भए पनि जयदेव भट्टर्राई र म पुग्दा माहौल गजलमय भइसकेको चैँ थिएन । यद्यपि महेश प्रसाइँले डा.अभि सुवेदीलाई बोल्न आग्रह गरेकै क्षण गीतकार थापाका नयाँ गजल सुन्ने आग्रह राखियो । र, त्यसपछि त्यो क्रम शुरु भयो ।

२१ मार्च २००७

एक्काईस मार्च ओशो रजनीशले समाधि लिएको स्मरणीय दिन । र यही दिन अन्तर्रर्ााट्र कविता दिवस । र यही दिनको उपलक्ष्यमा यसपाली 'शुभारम्भ' नामको एलबमको रेकर्डिङ शुरु भयो ।

यो दिन मेरा लागि सदैव स्मरणीय मानिन्छ । बयालीस वर्षगि नेसं १०८५ मा शुक्ल पक्ष तृतीया परेको थियो र यसपालि पनि त्यही परेको थियो । फरक त्यति वेला शनिवार परेको र यसवर्षबुधवार पर्न गयो । तर पनि यस बयालीस वर्षमैले याद राखेका मार्च २१ मा यसपालिको यो दिन अझै अनौठो हुन गयो । यसदिन समसमार्फ् आएका शुभेच्छाहरू प्रशस्त आए, सञ्चारकर्मी एवम् गजलकार आरजू विष्ट, रेडियोकर्मी अमित रिजाल-पूणिर्मा गुरुङ, व्यवसायी राजेन्द्रमान श्रेष्ठ, समाचार वाचिका कोमल शेरचन, अभिनेता निर्देशक अशु गिरी, चलचित्र पत्रकार विदुर गिरी, मित्र दीपिका क्षेत्री, पत्रकार शिखर आरोहण, सङ्गीतकार राजु सिंह, गायक रामभक्त जोजिजू , गायिका इतु पाल, भावक सोफिया, समाजसेवी रञ्जन बुद्धाचार्य लगायत धेरैले शब्दाङ्कनमार्फ् आफ्ना शुभकामना दिए -त्यसमध्ये यादगार शुभकामना पठाए, त्यो यस्तो छ-

यो सुसमाचार प्राप्त भएको केही क्षणमा रौटहटको दुःखद् घटना खबरवृत्तमा चर्चाको शिखरमा आइपुग्यो । र एककिसिमले निराशाको चरममा पुगेँ ।

त्यसैले यसपालि मेरा लागि मात्र हैन सारा नेपालीका निम्ति यो दिन अविस्मरणीय हुन गयो । बाबुराम भट्टर्राईलाई यो घटनाले दोरम्बाको याद दिलाएको पुनर्स्मृत गरे । कमरेड प्रचण्डले नेपालगञ्ज विमानस्थलमा मन दुखाएर सञ्चारकर्मीलाई भने-'रौटहटको घटनाले आज देशलाई हिलाएर राखिदिएको छ । '

यसरी हिलाएको पीडालाई हिलिङ गर्न समय-समयान्तर लाग्छ ।

अन्तर्रर्ााट्रय कविता दिवसको बाहना गरेर केही भारतीय कवि नेपाल आए । उता रौटहटमा पनि माओवादी र नेपाली जनतामाथि हमला गर्न मधेशी जनअधिकारको कार्यक्रममा भारतीय हतियारधारी नेपाल आए रे । तर पनि यसदिनलाई कलङ्कति बनाएर गए ती अपरिचित शस्त्रधारीहरूले ।

रौटहटको घटना छापामा पढेपछि/सुनेपछि पंक्तिकारलाई बारम्बार जार्ज त्राकलका कविताका भयावह रातको स्मरण भयो, भारतमा आतङ्कवादीद्वारा मारिएका कवि पाशको कविता याद आयो-

सबभन्दा खतरनाक त्यो चन्द्रमा हुन्छ

जो हरेक हत्याकाण्डपछि

...

रौटहटको घटनाले राजदरवार हत्याकान्डमा नरोएका नेपाली जनतालाई रूवाएको छ । यो दुखद् घडी नेपालीको जीवनमा शोक दिवसमा बद्लिए दिएको छ ।

मार्च २१मै र्सार्क लेखकले आयोजना गरेको कविता दिवसमा आफूलाई वक्ताको रूपमा चुनिएपनि कार्यक्रममा नआओस् जस्तो गरेर द्वारिका श्रेष्ठले विहानमात्र फोन गरेको र आफूले स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गरिदिएको कुरा कव्रि्रष्टा डा.वानिरा गिरिले 'शब्द शताब्दि नेपाल'को एक कार्यक्रममा सुनाए । 'शब्दातीत शान्तनु'का स्रष्टा गिरिले आफ्रनो एउटा कविताको कारण आफूलाई 'वीपी कोइराला भारत-नेपाल प्रतिष्ठान'बाट अपमानपर्ूवक घोक्रयाइएको र '.....त्यसरी नै र्सार्क लेखकको यो कार्यक्रमले पनि मलाई यसरी नै अपमान गर्न खोजेको छ । त्यसैले म त्यहाँ नगएर यहाँ आएको छु ।'

लेखक-कविलाई यस किसिमको अपमान नेपाल राजकीय प्रज्ञाप्रतिष्ठानले जस्तै यस र्सार्क लेखक संस्था -वा के हो यो ) यसले किन गर्दैछ । यसवारे डा गिरिको अभिव्यक्तिपछि धेरैले सोचे/सोधे । कतिलाई निम्तो नपुगेेको, निम्तोका लागि घुमाइरहेको वताए । यो कुन प्रकारको संस्था हो, त्यसको पनि चर्चा भो-शब्द शताब्दि नेपालको त्यो कार्यक्रममा ।

वानिराजी मात्र होइन त्यहाँ तर अरु धेरै लेखक कवि छुटे त्यहाँ हुनुपथ्र्यो । यस अगि अग्रज निबन्धकार नगेन्द्र शर्माले मलाई इमेल पत्रमार्फत् सोध्नुभो- यसको वेभ साइट दिइएको छ तर खुल्दैन । अनि यस संस्थाका संयोजक नवीन चित्रकार भनेका को हुन् ।

मैले खास जानकारी नभएको भएर उत्तर दिइँन ।

थाहा पाए अनुसार नवीन चित्रकार पञ्चायतकालमा पाको गल्लीमा फोटो पसले थिए । त्यही समय हरिहरभवनको कृषिसम्बन्धी कार्यालयमा जागिर खान्थे । मदनकृष्ण-हरिवंशका शुरु-शुरुका प्रहशन मैले नै निर्देशन गरेको हुँ भनेका कारण उनीबाट महको नजरमा नजरबन्द भएका थिए । त्यसपछि उनी रुपा राणालाई नीर शाहको जीएमकालमा टेलिभिजनमा सिरियल बनाउन थाले । छयालीस सालमा ब्ल्याक आउट गर्ने आइडिया मेरो हो भनेर उनको अन्तर्वार्त्तर्ााजारमा आएपछि उनलाई पत्रकार रमण घिमिरेले 'सिने जानिफकार' भनेर ताना कसेका थिए त्यो वेला । उनी नै हुन् मैले चिनेका नवीन चित्रकार ।