थाई–कम्बोडिया सीमा तनाव फेरि चर्कियो

बैङ्कक, २२ पुस । थाइल्यान्डले कम्बोडियामाथि १० दिनअघि भएको युद्धविराम उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाउँदै सीमापार मोर्टार फायरका कारण एक थाई सैनिक घाइते भएको जनाएको छ । यद्यपि कम्बोडियाले यसलाई ‘दुर्घटना’ भन्दै आफ्नै दुई सैनिक पनि विस्फोटमा घाइते भएको दाबी गरेको छ ।

थाइल्यान्डको विदेश मन्त्रालयका अनुसार उबोन रत्चथानी प्रान्तमा मङ्गलबार बिहान कम्बोडियाबाट मोर्टार राउन्ड प्रहार हुँदा एक थाई सैनिकको दाहिने हातमा छर्राबाट गम्भीर चोट लागेको हो । थाई सेनाले तत्काल बदला नलिई घटनाको वास्तविकता पत्ता लगाउन कम्बोडियाली पक्षसँग सम्पर्क गरेको जनाएको छ । मन्त्रालयले यस्ता घटना दोहोरिन नदिन आग्रह गर्दै कम्बोडियासँग माफीको अपेक्षा गरेको छ ।

यसको जवाफमा कम्बोडियाको रक्षा मन्त्रालयकी प्रवक्ता माली सोचेटाले प्रेह विहार प्रान्तमा ‘फोहोरको थुप्रो विस्फोट हुँदा’ दुई कम्बोडियाली सैनिक घाइते भएको र तीमध्ये एकको अवस्था गम्भीर रहेको बताए । उनका अनुसार उक्त घटना सीमा क्षेत्रमा सामान्य सङ्गठनात्मक कर्तव्य निर्वाह गर्ने क्रममा भएको हो । दुवै सैनिकलाई अस्पतालमा भर्ना गरिएको छ ।

थाई सेनाले कम्बोडियाली पक्षले सम्पर्क गरी थाई भूभागमा जानाजानी गोली नचलाइएको र यो परिचालन त्रुटिका कारण भएको स्वीकार गरेको जनाएको छ । तर थाई सेनाले यस्ता घटना दोहोरिए कडा प्रतिक्रिया दिनुपर्ने चेतावनी पनि दिएको छ ।

थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री अनुतिन चार्नविराकुलले नोम पेन्हमा औपचारिक विरोध दर्ता गरिएको बताउँदै सैन्य तहमा यसलाई दुर्घटना भनिए पनि जिम्मेवारी र स्पष्टीकरण आवश्यक रहेको स्पष्ट पारे । उनले थाइल्यान्डसँग आवश्यक परे जवाफ दिने क्षमता रहेको पनि उल्लेख गरे ।

थाइल्यान्ड र कम्बोडियाबीचको दशकौँ पुरानो सीमा विवाद गत वर्ष पटक–पटक हिंसात्मक झडपमा परिणत भएको थियो । डिसेम्बरमा भएको लडाइँमा दर्जनौँ मानिसको ज्यान गएको र करिब १० लाख मानिस विस्थापित भएका थिए । त्यसपछि डिसेम्बर २७ मा दुवै देश युद्धविराममा सहमत भएका थिए, जसअन्तर्गत सैन्य गतिविधि रोक्ने र सीमामा डिमाइनिङमा सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता गरिएको थियो ।

घटना भएको क्षेत्र ‘एमराल्ड ट्र्याङ्गल’ भनेर चिनिने संवेदनशील सीमा इलाका हो, जहाँ थाइल्यान्ड, कम्बोडिया र लाओसको सिमाना जोडिन्छ । गत मे महिनामा यही क्षेत्रमा थाई सेनासँगको गोली हानाहानमा एक कम्बोडियाली सैनिक मारिएपछि सीमा तनाव पुनः चर्किएको थियो ।

युद्धविराम कायम रहे पनि दुवै देशबीच करिब ८०० किलोमिटर लामो सीमाको औपनिवेशिककालीन सीमाङ्कन विवाद अझै समाधान हुन बाँकी छ । कम्बोडियाले यसै महिना सिम रिप प्रान्तमा द्विपक्षीय सीमा समितिको बैठक प्रस्ताव गरेको छ भने थाइल्यान्डले फेब्रुअरी ८ पछि बन्ने नयाँ सरकारले सीमा सर्वेक्षण र सीमाङ्कनबारे छलफल अघि बढाउने सङ्केत गरेको छ । रासस