जेरुसेलम । इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु मंगलबार हुने आमनिर्वाचनमा आफ्नो राजनीतिक भविष्य जोगाउन संघर्ष गरिरहेका छन् । सन् २०२३ को अक्टोबर ७ मा हमासले गरेको आक्रमण, त्यसपछि गाजामा इजरायलले सञ्चालन गरेको सैन्य कारबाही, इरानसँगको युद्ध र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा बढ्दो एक्लोपनका बिच मतदाताले नेतान्याहुको नेतृत्वको मूल्याङ्कन गर्दैछन् ।
इजरायलको सबैभन्दा लामो समय प्रधानमन्त्री बनेका नेतान्याहुले १९ वर्षसम्म सरकारको नेतृत्व गरिसकेका छन् । उनीमाथि राजनीतिक दबाब बढे पनि दक्षिणपन्थी राष्ट्रवादी राजनीति बलियो बनेको र इजरायलको विभाजित राजनीतिक प्रणालीका कारण पुनः सरकार गठन गर्ने सम्भावना कायम छ
रोयटर्सका अनुसार नेतान्याहुको लिकुड पार्टी र उसका दक्षिणपन्थी सहयोगीहरूबिच पूर्वसेना प्रमुख गादी आइसेनकोटको नेतृत्वमा रहेको विपक्षी गठबन्धनसँग कडा प्रतिस्पर्धा हुने देखिएको छ । चुनावपूर्वका सर्वेक्षणले कुनै पनि पक्षलाई स्पष्ट बहुमतको सम्भावना देखाएका छैनन् ।
नेतान्याहुले युद्धकालीन नेतृत्व र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको सम्बन्धलाई आफ्नो चुनावी अभियानको मुख्य आधार बनाएका छन् । ट्रम्पले नेतान्याहुलाई समर्थन गरेका छन् र इरानविरुद्धको युद्धमा इजरायलसँग सहकार्य गरेका छन् ।
आइतबार नेतान्याहुले ट्रम्प इरानको खतरा अन्त्य गर्न पुनः कारबाही गर्न तयार रहेको बताएका थिए । तर त्यसका लागि आफू प्रधानमन्त्रीमा कायम रहनुपर्ने उनको दाबी थियो ।
आइसेनकोटले भने नेतान्याहुमाथि डर, झुट र धम्कीको राजनीति गरेको आरोप लगाएका छन् । उनले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले जनताले चुनेका जुनसुकै नेतासँग पूर्ण सहकार्य गर्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन् ।
अक्टोबर ७ को घटनाको जबाफदेहिता
सन् १९४८ मा इजरायल स्थापना भएयताका सबैभन्दा उथलपुथलपूर्ण समयमध्ये एकपछि यो निर्वाचन हुन लागेको हो । सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमास नेतृत्वको आक्रमणमा १२०० जनाको मृत्यु भएको थियो भने २५१ जनालाई बन्धक बनाइएको थियो ।
त्यसपछि इजरायलले गाजामा गरेको सैन्य आक्रमणमा गाजाका स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार ७४ हजार मानिसको मृत्यु भएको छ ।
नेतान्याहुका विपक्षीहरूले अक्टोबर ७ को आक्रमण रोक्न नसकेको सुरक्षा विफलताका लागि उनीमाथि जवाफदेहिताको माग गरिरहेका छन् । उनीहरूले घटनाको स्वतन्त्र राष्ट्रिय छानबिन आवश्यक रहेको बताएका छन् ।
आइसेनकोटका समर्थक माली हाजाजले राष्ट्रिय छानबिन आयोग गठनलाई सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण विषय भनेकी छन् । उनका अनुसार त्यसबाट मात्रै इजरायली समाजले घटनाको पीडाबाट निकास पाउन सक्छ ।
अर्की मतदाता लिसा टोर्टोरले नेतान्याहु सत्ताबाट हटेपछि नयाँ सरकारले इजरायल र विश्वभरका यहुदी समुदायको छविमा पुगेको क्षति सुधार गर्न सक्ने आशा व्यक्त गरेकी छन् ।
तर नेतान्याहुका समर्थकहरूले अक्टोबर ७ को घटनाका लागि उनलाई दोष दिन अस्वीकार गरेका छन् । १८ वर्षीय लिकुड समर्थक नोफ गाबेले नेतान्याहुलाई इजरायलका लागि उपयुक्त नेता भन्दै युद्धको व्यवस्थापन उनले सम्भव भएसम्म राम्रो तरिकाले गरेको दाबी गरेका छन् ।
इरानसँगको युद्ध पनि चुनावी मुद्दा
अक्टोबर ७ को आक्रमणपछि इजरायलले गाजामा व्यापक सैन्य कारबाही सञ्चालन गरेको थियो । यस क्रममा गाजाको ठूलो हिस्सा ध्वस्त भएको छ ।
इजरायलले लेबनानमा इरान समर्थित हिजबुल्लाहमाथि पनि गम्भीर क्षति पुर्याएको छ । त्यसैगरी इरानसँग प्रत्यक्ष आक्रमण र प्रत्याक्रमणको अवस्था सिर्जना भएको थियो ।
सन् २०२५ मा इरानका आणविक केन्द्रहरूलाई लक्षित गरी १२ दिनसम्म हवाई अभियान सञ्चालन गरिएको थियो । सन् २०२६ मा इजरायल र अमेरिकाले इरानविरुद्ध संयुक्त युद्ध सञ्चालन गरेका छन् ।
आइसेनकोटले इजरायलको आगामी सरकारले इरानलाई सैन्य आणविक क्षमता हासिल गर्नबाट रोक्नुपर्ने बताएका छन् । त्यसका लागि सैन्य बल प्रयोग वा अमेरिकाको समर्थनमा कूटनीतिक समाधान खोज्न सकिने उनको भनाइ छ ।
सरकार गठनमा कठिन गठबन्धन समीकरण
इजरायलको १२० सदस्यीय संसदमा कुनै पनि दलले स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्ने सम्भावना नरहेकाले सरकार गठन कठिन हुने देखिएको छ ।
नेतान्याहुले सरकार गठनका लागि पुनः अति दक्षिणपन्थी नेता इतामार बेन–गभिर र बेजालेल स्मोट्रिचको सहयोग लिनुपर्ने हुन सक्छ । उनीहरूका दलले चुनावमा समर्थन बढाइरहेका छन् ।
बेन–गभिर र स्मोट्रिचमाथि प्यालेस्टिनीहरूविरुद्ध हिंसा भड्काएको आरोप लगाउँदै केही पश्चिमी देशले प्रतिबन्ध लगाएका छन् ।
आइसेनकोट पनि प्यालेस्टिनीहरूसँग दुई राज्य समाधानको पक्षमा छैनन् । तर उनले इजरायलको कब्जामा रहेको वेस्ट बैंकमा यहुदी बस्तीका बासिन्दाबाट प्यालेस्टिनीहरूमाथि भइरहेको हिंसाको आलोचना गरेका छन् । सन् २०२३ पछि यस्तो हिंसा बढेको र यसले पश्चिमी देशहरूसँग इजरायलको सम्बन्धमा तनाव सिर्जना गरेको छ ।
उनले नेतान्याहुका दक्षिणपन्थी सहयोगी बेन–गभिर र स्मोट्रिचसँग सहकार्य नगर्ने बताएका छन् ।
नेतान्याहुविरुद्ध भ्रष्टाचारका मुद्दा पनि चलिरहेका छन् । उनले ती आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन् । यसबिच लिकुडको बलियो समर्थन रहेको क्षेत्रमा समेत केही मतदाता नेतान्याहुविरुद्ध अभियानमा जुटेका छन् ।
इजरायलको अरब अल्पसंख्यक समुदायका मतदाताको सहभागिताले पनि चुनावी परिणाममा प्रभाव पार्न सक्छ । उनीहरू इजरायली नागरिक भए पनि प्यालेस्टिनी मूलका हुन् ।
आइसेनकोटले अरब दलहरूसँग गठबन्धन नगर्ने बताएका छन् । तर नेतान्याहुलाई सत्ताबाट हटाउन ती दलले आइसेनकोट नेतृत्वको अल्पमत सरकारलाई बाहिरबाट समर्थन गर्न सक्ने सम्भावना विश्लेषकहरूले औँल्याएका छन् ।
सालोम हार्टम्यान इन्स्टिच्युटका इजरायली राजनीतिक विश्लेषक अमोत्स आसाएलले दुवै पक्षले सामान्य बहुमत मात्रै प्राप्त गर्ने सम्भावना रहेको बताएका छन् ।
उनका अनुसार चुनावमा कुनै पनि पक्षको ठूलो जित हुने सम्भावना छैन । यदि नेतान्याहु वा आइसेनकोट कसैले पनि सरकार गठन गर्न नसके नेतान्याहु अर्को वर्ष पुनः निर्वाचन नहुँदासम्म कामचलाउ प्रधानमन्त्रीका रूपमा कायम रहन सक्छन् । इजरायलमा मंगलबार बिहान ७ बजेदेखि राति १० बजेसम्म मतदान हुनेछ ।
प्रतिक्रिया