आजदेखि छठ पर्व सुरु, मिथिलाञ्चलमा बढ्यो चहलपहल

२७ कात्तिक, काठमाडौं । दीपावली पर्व सकिएसँगै मिथिलाञ्चलसहित तराई–मधेसमा आस्थाको महापर्व छठ सुरु भएको छ । कात्तिक शुक्ल चतुर्थीदेखि सप्तमीसम्म चार दिन मनाइने यस पर्वको पहिलो दिन आज ‘नहाय–खाय’ विधि गरिँदैछ ।

सूर्यदेव र षष्ठीदेवीको उपासना गरी मनाइने छठ पर्वमा व्रतालुहरूले चार दिनसम्म विभिन्न विधि र परम्पराअनुसार पूजा आराधना गर्छन् । पर्वको पहिलो दिन नहाय–खाय, दोस्रो दिन खरना, तेस्रो दिन अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य र चौथो दिन उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गरेपछि पर्व सम्पन्न हुन्छ ।

छठ पर्वको पहिलो दिन व्रतालुहरूले स्नान गरी शुद्ध शाकाहारी भोजन ग्रहण गर्छन् । दोस्रो दिन दिनभर उपवास बसेर साँझ खरना विधि गरिन्छ । खरनापछि व्रतालुहरूले कठोर निर्जला व्रत सुरु गर्छन् । तेस्रो दिन साँझ नदी, पोखरी तथा जलाशयमा बनाइएका छठघाटमा पुगेर अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गरिन्छ । चौथो दिन बिहान उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएपछि छठ पर्व समापन हुन्छ ।

आस्था, निष्ठा र भक्तिको पर्वका रूपमा परिचित छठमा सूर्यदेव र षष्ठीमाताको पूजा आराधना गरिन्छ । सूर्यदेवलाई प्रत्यक्ष देवताका रूपमा पूजा गर्ने यस पर्वले परिवारको सुख, शान्ति, समृद्धि र सन्तानको दीर्घायु प्रदान गर्ने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ ।

छठ पर्वको विशेषता धार्मिक आस्थासँगै सामाजिक सद्भाव र समानता पनि हो । यस पर्वमा जातीय, वर्गीय तथा सामुदायिक विभेदलाई बिर्सेर सबै समुदायका मानिस एउटै छठघाटमा भेला भई सूर्यदेवको आराधना गर्छन् । धनी–गरिब सबैले आफ्नो क्षमताअनुसार पूजा सामग्री जुटाएर श्रद्धा र भक्तिपूर्वक पर्व मनाउने परम्परा छ ।

छठ पर्व सुरु भएसँगै मिथिला क्षेत्रका गाउँबस्ती तथा बजारमा चहलपहल बढेको छ । पर्वको तयारीका लागि स्थानीयवासी नदीकिनार, पोखरी तथा धार्मिक महत्त्वका जलाशयमा छठघाट निर्माण र सरसफाइमा जुटेका छन् । विशेषगरी युवाहरू छठघाटको व्यवस्थापन, सजावट तथा सरसफाइमा सक्रिय देखिएका छन् ।

घरघरमा छठका पारम्परिक गीत गुञ्जिन थालेका छन् । सूर्यदेव र छठीमाताको महिमा गाइने भक्तिगीतले मिथिलाञ्चलको वातावरण छठमय बनेको छ । छठका लागि आवश्यक बाँसका सामग्री, सुप, नाङ्लो, डाला, फलफूल, उखु, नरिवल तथा अन्य पूजासामग्रीको किनमेल पनि बढेको छ ।

यसैगरी घरका भित्ता लिपपोत गर्ने, रङरोगन गर्ने तथा घरआँगन सफा गर्ने काम पनि तीव्र बनेको छ । सडक, घर तथा सार्वजनिक स्थलमा झिलिमिली बत्ती जडान गरेर सजाउने क्रम बढेको छ ।

चार दिनसम्म चल्ने छठ पर्वले धार्मिक आस्था, पारिवारिक एकता, सामाजिक सद्भाव र प्रकृतिप्रतिको सम्मानलाई जोड्ने विश्वास गरिन्छ । अस्ताउँदो र उदाउँदो दुवै सूर्यलाई समान श्रद्धाका साथ अर्घ्य अर्पण गरिने यस पर्वले समाजमा आपसी प्रेम, सहकार्य र एकताको सन्देशसमेत प्रवाह गर्दै आएको छ ।

छठ पर्वको आगमनसँगै मिथिलाञ्चलका गाउँबस्ती, सहर र बजारमा उत्साह छाएको छ ।