अर्थ र परराष्ट्रमन्त्रीसहित भारत भ्रमणमा निस्कँदै प्रम बालेन : आर्थिक कूटनीति प्राथमिकतामा


काठमाडौँ । सत्ताको बागडोर सम्हालेपछिको पहिलो औपचारिक विदेश यात्राका रूपमा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह आइतबार दुई दिने भारत भ्रमणमा निस्कँदै छन्। परराष्ट्र मन्त्रालयले पत्रकार सम्मेलनमार्फत औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गरेको यो भ्रमण तालिकाले एउटा नियमित कूटनीतिक औपचारिकता मात्र बोकेको छैन, बरु बदलिएको नेपाली राजनीतिक नेतृत्वको कार्यशैली र प्राथमिकताको संकेतसमेत गरेको छ।

विगतमा प्रधानमन्त्रीहरूको विदेश भ्रमण अनावश्यक तामझाम र चार्टर्ड उडानका कारण आलोचित हुने गरेको पृष्ठभूमिमा प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमणले केही फरक मानक स्थापित गर्न खोजेको देखिन्छ। परराष्ट्र सचिव अमृत राईका अनुसार प्रधानमन्त्रीको भ्रमण दलमा जम्मा ३४ जना सदस्य मात्र रहनेछन्। अझ महत्त्वपूर्ण पक्ष के छ भने, प्रधानमन्त्री नेतृत्वको टोली कुनै विशेष वा चार्टर्ड विमानमा नभई आइतबार दिउँसो १:४५ बजे नेपाल वायु सेवा निगमकै नियमित व्यावसायिक उडानमार्फत नयाँदिल्ली प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ। मितव्ययिता र राष्ट्रिय ध्वजावाहकप्रतिको विश्वास झल्काउने यो कदमलाई कूटनीतिक वृत्तमा अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

छरितो टोली, गहन एजेन्डा

दुई दिनको संक्षिप्त अवधि र ३४ सदस्यीय छरितो टोलीको संरचनाले यो भ्रमण ‘सद्भावना’ भन्दा बढी ‘परिणाममुखी संवाद’ मा केन्द्रित रहने प्रस्ट पार्छ। भ्रमण दलमा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले र परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालको सहभागिताले भ्रमणको मूल कार्यसूची आर्थिक कूटनीति, व्यापार, लगानी र द्विपक्षीय सम्बन्धको व्यावहारिक पुनर्संरचनामा केन्द्रित हुने संकेत गर्छ।

परम्परागत राजनीतिक शक्तिभन्दा फरक पृष्ठभूमिबाट उदाएको नयाँ नेतृत्वलाई दक्षिणी छिमेकी भारतले कसरी स्वागत गर्छ र द्विपक्षीय विश्वासको वातावरण कसरी निर्माण हुन्छ भन्ने चासो यतिबेला काठमाडौँदेखि नयाँदिल्लीसम्म उत्तिकै छ। विशेषगरी ऊर्जा व्यापार, कनेक्टिभिटी, व्यापार घाटा न्यूनीकरण र सीमा तथा पारवहनका थाती रहेका विषयमा अर्थमन्त्री वाग्ले र परराष्ट्रमन्त्री खनालको उपस्थितिले प्राविधिक र नीतिगत स्पष्टता दिन सघाउने अपेक्षा गरिएको छ।

कूटनीतिक सन्तुलनको पहिलो खुड्किलो

प्रधानमन्त्री शाहका लागि वैदेशिक कूटनीति, विशेषतः भारतसँगको संवेदनशील सम्बन्ध व्यवस्थापन पहिलो वास्तविक परीक्षा हो। दुई दिने बसाइका क्रममा हुने उच्चस्तरीय राजनीतिक भेटवार्ताहरूले आगामी दिनमा नेपाल–भारत सम्बन्धको दिशा र गति निर्धारण गर्नेछ।

सादा र छरितो शैलीबाट सुरु हुन लागेको यो भ्रमणले आन्तरिक जनमानसमा सकारात्मक सन्देश त दिएको छ, तर कूटनीतिक सफलताको वास्तविक कसी भने नयाँदिल्लीबाट फर्किँदा कति ठोस सहमति र विश्वास लिएर आउँछन् भन्नेमै निर्भर रहनेछ।