खेम शर्माद्वारा नेपालवाद अवधारणा सार्वजनिक, प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपतिलाई कुरियरमार्फत पठाए पुस्तक

काठमाडौं, १७ पुष । सरसफाई अभियन्ता खेम शर्माले नेपालवाद नामक मूल दर्शन सार्वजनिक गरेका छन् । आज (बिहीबार) रिपोर्टर्स क्लब नेपालमा पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गरेर नेपालवादको मूल दर्शन, पाँच सिद्धान्त र १८ आधार सार्वजनिक गरेका हुन् । उनले आफूले अघि सारेको नेपालवाद भनेको सबै व्यक्ति अगाडि बढ्ने सोच भएको बताए ।

आफू धेरै बोल्नको लागि नभएर प्रश्न लिएर उभिएको र देशलाई यतिवेला भाषणभन्दापनि उचित दिशा चाहिएको कुरा शर्माले उल्लेख गरे । उनकाअनुसार उचित दिशाको तय सही प्रश्नबाट सुरु हुनेछ । उनले अहिले नेपाल स्पष्ट, दीर्घकालिन र साझा दृष्टिकोणसहितको दिशाको खोजीमा रहेको बताए । उनले आफूले अघि सारेको नेपालवाद भनेको नेपाल आज किन यस्तो भयो, भोलि कसरी अघि बढाउने भन्ने कुराको दीर्घकालिन सोच भएको पनि स्पष्ट पारे ।

उनले नेपालवादसम्बन्धी लेखिएको पुस्तकसमेत प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की र राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेललाई कुरियर गरेर पठाएका छन् । उनले आफूले अघि सारेको नेपालवादमा मन्त्रालय १८ वटामा झारिएको पनि जानकारी दिए । उनले नेपालवाद जसले लागु गरेपनि हुने आफ्नो मत रहेको बताए । उनले आफू नेश्नल थिंक–ट्यांकको रुपमा काम गर्न तयार रहेको बताए । उनले आफूले अघि सारेको यो डुकमेन्ट जुनसुकै दलले पनि उपयोग गर्दा हुने बताए । उनले आफूसँग ठूलो टिम रहेको उल्लेख गर्दै पछि आफ्नो टिममा भएकाहरुलाई सार्वजनिक गर्ने बताए ।

अहिले नेपाल केवल समस्याको चरणमा छैन, दिशाको खोजीमा छ : खेम शर्मा

उनले राज्य र नागरिकबीचको सम्बन्ध नजिक ल्याउन प्रयत्न गर्ने बताए । उनले भने,‘पछिल्ला दशकहरू हेर्दा एउटा कुरा प्रस्ट देखिन्छ–जब नीति स्थिर हुँदैन, जब संस्थाहरू कमजोर बन्छन्, र जब निर्णय कागजमै सीमित हुन्छन्, तब नागरिक र राज्यबीचको सम्बन्ध पनि क्रमशः टाढिँदै जान्छ । यो कुनै एक सरकारको गल्ती मात्र होइन, न कुनै एक पुस्ताको कमजोरी । यो व्यक्तिगत असफलताको कथा पनि होइन । यो प्रणालीमै रहेको कमजोरीको परिणाम हो । र, यस्ता कमजोरीहरू नाराबाट, आक्रोशबाट वा ध्वंसबाट होइन– गहिरो सोच, सुधार र जिम्मेवार परिवर्तनबाट मात्र समाधान हुन्छन् ।’

प्रेस विज्ञप्ति

मिति: २०८२ पुस १७ (January 1, 2026)

स्थान: रिपोर्टर्स क्लब काठमाडौँ, नेपाल

नेपालवादको पहिलो प्रेस भेट घोषणा: २४ दिन—२४ विषय,

२५औँ दिन “राष्ट्रिय दिशा” समापन प्रेस भेट

काठमाडौँ—नेपाल आज सरकार बन्यो/ढल्यो, नयाँ कार्यक्रम घोषणा भयो, वा सूचकाङ्क बढ्यो/घट्यो भन्ने दैनिक समाचारकै दायरामा मात्रै अटाउने अवस्थामा छैन। देशभित्र चुपचाप तर गहिरो रूपमा एउटा प्रश्न बलियो हुँदै गएको छ—राज्य सञ्चालनको दीर्घकालीन दिशा के हो, नागरिकले सेवा पाउँदा सम्मान किन कम अनुभूत गर्छन्, नतिजा किन जीवनमा छाप बनेर देखिँदैन, र युवाले देशभित्रै भविष्य किन स्पष्ट देखिरहेका छैनन्? यही यथार्थलाई आधार मानेर “नेपालवाद” नामक दीर्घकालीन राष्ट्रिय दिशा तथा कार्यान्वयन–फ्रेमवर्कलाई सार्वजनिक संवादमा ल्याउने उद्देश्यसहित आजदेखि “२४ दिन—२४ विषय” राष्ट्रिय श्रृंखला सुरु गरिएको छ, र श्रृंखलाको २५औँ दिन काठमाडौँमा नेपालवादको पहिलो समापन प्रेस भेट आयोजना गरिनेछ।

यो कुनै राजनीतिक दलको घोषणा, कुनै आन्दोलनको आह्वान, वा कसैको विरोध–समर्थनको अभियान होइन। नेपालवाद एक नागरिक–आधारित नीति प्रस्ताव हो—जहाँ राष्ट्र सञ्चालनलाई छोटो निर्णय, अस्थायी व्यवस्थापन र भाषण–केन्द्रित शैलीबाट निकालेर दीर्घकालीन दिशा, संस्थागत क्षमता, पारदर्शिता र नतिजा–केन्द्रित कार्यान्वयनतर्फ लैजाने स्पष्ट सोच प्रस्तुत गरिन्छ। नेपालमा समस्या थाहा छैन भन्ने कुरा होइन; समस्या त सबैलाई थाहा छ। तर मुख्य कमजोरी समाधानलाई कानुन, प्रक्रिया, जिम्मेवारी, समयसीमा र मापनसँग बाँधेर लागू गर्ने क्षमतामा देखिन्छ। त्यसैले नेपालवादले बहसलाई “के गर्ने?” मा मात्र सीमित नराखी “कसरी गर्ने, कसले गर्ने, कुन चरणमा गर्ने, र नतिजा कसरी मापन गर्ने?” भन्ने ढाँचामा सार्वजनिक रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजेको हो।

आजदेखि २४ दिनसम्म नेपालवादले राष्ट्र सञ्चालनका २४ प्रमुख विषयमा दैनिक रूपमा एक–एक “Policy Brief” सार्वजनिक गर्नेछ। हरेक सामग्री एउटै अनुशासित ढाँचामा आउनेछ—पहिले अहिलेको यथार्थ, त्यसपछि समाधानको संरचना, त्यसपछि चरणबद्ध कार्यान्वयन रोडम्याप, र अन्त्यमा मापन सूचक। यसको उद्देश्य बहसलाई आरोप–प्रत्यारोप, भावनात्मक नारा र अस्थायी वाचाबाट बाहिर निकालेर समाधान, प्रणाली र नतिजामा केन्द्रित गर्नु हो। यसरी सार्वजनिक हुने श्रृंखलाले नागरिक, युवा, विशेषज्ञ, सञ्चारमाध्यम र सरोकारवालालाई एउटै साझा बिन्दुमा ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ—राष्ट्र कसरी चल्छ भन्ने विषयमा तथ्य, योजना र परिणामको भाषा बसाल्ने।

आउँदै गरेको निर्वाचनको सन्दर्भमा यो “२४ दिन—२४ विषय” नीति–श्रृंखलाले मतदाता र उम्मेदवार दुवैका लागि साझा, तथ्य–आधारित मूल्याङ्कन मापदण्ड बनाउने लक्ष्य लिएको छ। दैनिक रूपमा सार्वजनिक हुने policy brief हरूले मतदातालाई लोकप्रिय नारा वा क्षणिक भावनाभन्दा बाहिर गएर कुन प्रस्ताव कसरी लागू हुन्छ, कसको जिम्मेवारी हुन्छ, कति समय लाग्छ, बजेट–सम्भाव्यता कति छ, र नतिजा कसरी मापन हुन्छ भन्ने आधारमा प्रश्न गर्न र निर्णय गर्न सजिलो बनाउँछन्। उही सामग्रीले उम्मेदवारलाई पनि आफ्ना प्रतिबद्धता समस्या–समाधान–कार्यान्वयन–मापनको एउटै ढाँचामा तयार गरी स्पष्ट समयरेखा र परिणाम–सूचकसहित प्रस्तुत गर्न मद्दत गर्छ। यसरी चुनावी बहस व्यक्तित्व–केन्द्रित प्रतिस्पर्धाबाट माथि उठेर नीति, डेलिभरी र उत्तरदायित्वतर्फ उन्मुख होस्, र निर्वाचनपछि पनि सार्वजनिक निगरानी तथा नीति–निरन्तरता बलियो बनोस् भन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

२४ विषयको नीति–श्रृंखलासँगै, प्रत्येक दिन सोही विषयसँग सम्बन्धित “११ नागरिक प्रश्न” पनि सार्वजनिक गरिनेछ, ताकि चुनावी बहस नाराबाट माथि उठेर सभ्य, तथ्य–आधारित र उत्तरदायित्व–केन्द्रित बनोस्। यी प्रश्नहरू घरदैलो भेट, सार्वजनिक कार्यक्रम, अन्तर्वार्ता वा बहसमा सम्मानपूर्वक सोध्न सकिने गरी तयार गरिनेछन्—जहाँ नागरिकले व्यक्तित्व होइन, नीति, कार्यान्वयन, समयसीमा, बजेट–सम्भाव्यता र मापन–नतिजा बारे स्पष्टता माग्न सकून्। नेपालवादको आग्रह विरोध होइन; आग्रह संस्कारी लोकतन्त्र निर्माण हो—जहाँ नागरिकले सभ्य भाषामा प्रश्न सोध्ने बानी बसाल्छन्, र नेतृत्वले त्यही प्रश्नको उत्तर दिएर विश्वास कमाउँछ।

श्रृंखलाको २५औँ दिन आयोजना हुने नेपालवादको पहिलो समापन प्रेस भेट सामान्य औपचारिक कार्यक्रम होइन; यो कार्यान्वयन–केन्द्रित राष्ट्रिय ब्रिफिङ (National Briefing) हुनेछ। त्यस दिन २४ विषयका निष्कर्षहरू एकीकृत राष्ट्रिय रोडम्यापका रूपमा प्रस्तुत गरिनेछ, साथै नेपालवाद दस्तावेजको समग्र कार्यान्वयन–फ्रेमवर्क सार्वजनिक गरिनेछ—जसमा जिम्मेवारी संरचना, समयसीमा, समन्वय संयन्त्र, प्रगति ट्र्याकिङ, र नागरिकले देख्ने गरी सार्वजनिक रिपोर्टिङ प्रणालीको स्पष्ट प्रस्ताव समावेश हुनेछ। कार्यक्रममा पत्रकार तथा सरोकारवालासँग खुला प्रश्न–उत्तर पनि हुनेछ, ताकि यो कार्यक्रम प्रस्तुति मात्रै नभई जवाफदेहितामा पनि उभियोस्। समापन प्रेस भेटको विस्तृत मिति, समय र स्थान श्रृंखलाको बीच अवधिमा औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गरिनेछ।

नेपालवादले नेतृत्वलाई “भाषणको चमक” वा “भीडको ताली”बाट होइन—स्पष्टता, क्षमता, चरित्र र निरन्तरताबाट परिभाषित गर्छ। लक्ष्य र प्राथमिकता भ्रमरहित हुनु, तथ्य–आधारित निर्णय र योग्य टीममार्फत समाधान प्रस्तुत हुनु, व्यक्तिगत लाभभन्दा सार्वजनिक उत्तरदायित्व माथि रहनु, र योजना बनाउने मात्र होइन—योजना पूरा गर्ने संस्कार बसाल्नु—यिनै आधारहरूलाई नेपालवादले विश्वस्तरीय नेतृत्वको मापदण्डका रूपमा अगाडि सार्छ। यस अभियानको केन्द्रमा ‘नेता आए’ भन्ने भावनात्मक प्रचार छैन; केन्द्रमा नतिजा, अनुशासन र जिम्मेवारीलाई नेतृत्वको पहिचान बनाउने मानक छ।

यस श्रृंखलामा समेटिने विषयहरू राष्ट्रिय सुरक्षा र आन्तरिक सुरक्षा, सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रण, न्याय प्रणाली, शिक्षा र स्वास्थ्य सुधार, उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र, कृषि र खाद्य सुरक्षा, ऊर्जा आत्मनिर्भरता, पूर्वाधार र यातायात, रोजगारी तथा श्रम–सम्मान, प्रवासी नेपाली संरक्षण, डिजिटल राज्य, स्थानीय शासन, वातावरण तथा जलवायु, संस्कृति–पर्यटन, युवा नीति, महिला सुरक्षा र समान अवसर, समावेशी पहुँच, लगानी सुरक्षा, उद्यम–उद्योग प्रवर्द्धन, सार्वजनिक सेवा सुधार तथा संकट व्यवस्थापन लगायत राज्य सञ्चालनका आधारभूत स्तम्भहरूमा केन्द्रित रहनेछन्। प्रत्येक दिन सामग्री सार्वजनिक भएपछि पत्रकार, विशेषज्ञ र नागरिकबाट आउने प्रश्न/सुझाव संकलन गर्दै समापन प्रेस भेटमा एकीकृत निष्कर्षका रूपमा प्रस्तुत गरिनेछ।

नेपालवादका प्रस्तावक खेम शर्माका अनुसार, “नेपालको समस्या आज ‘कुरा’ को कमी होइन—‘कार्यान्वयन’को कमी हो। देशलाई अब घोषणाबाट होइन, नतिजाबाट मापन गर्नुपर्छ। नेपालवाद नागरिक–आधारित राष्ट्रिय निष्पादन योजना हो—जहाँ दिशा स्पष्ट छ, जिम्मेवारी स्पष्ट छ, र नतिजा सार्वजनिक रूपमा मापन हुने प्रणाली प्रस्ताव गरिएको छ।” उहाँले थप्नुभयो, “यो पहिलो प्रेस भेट केवल कार्यक्रम होइन—देशले चाहेको नेतृत्व–स्तर र नीति–स्तरको मानक सार्वजनिक रूपमा राख्ने क्षण हो। हामी बहसलाई तथ्य, योजना, समयसीमा र परिणामको अनुशासनमा लैजान चाहन्छौँ।”

नेपालवाद अभियानमा सबै सञ्चारमाध्यम, सम्पादकीय टोली, पत्रकार, नीति–विशेषज्ञ, विश्वविद्यालय, नागरिक समाज, युवा समूह तथा पेशागत संगठनहरूलाई २४ दिनको नीति–श्रृंखलालाई कभर गरी समाधान–केन्द्रित राष्ट्रिय संवादलाई सघाउन औपचारिक अनुरोध गरिन्छ। विषयगत प्रश्न, आलोचना र सुझावहरूलाई स्वागत गरिनेछ, र नेपालवादले खुला उत्तरदायित्व स्वीकार गर्नेछ। साथै २५औँ दिनको समापन प्रेस भेटमा सहभागी भई कार्यान्वयन–फ्रेमवर्कमाथि प्रत्यक्ष प्रश्न उठाउन पनि सबैलाई आमन्त्रण गरिन्छ।

सम्पर्क: खेम शर्मा, काठमाडौँ, नेपाल

मोबाइल: ९८२८४८३२६५

इमेल: [email protected]

Website : nepalbaad.com

धन्यबाद !