कृष्णभीरको नयाँ ट्र्याक: १८ दिनपछिको राहत र राजमार्ग सुरक्षाको दीर्घकालीन प्रश्न

काठमाडौँ। देशको केन्द्रीय राजधानीलाई देशका अन्य भूभागसँग जोड्ने मुख्य ‘लाइफलाइन’ पृथ्वी राजमार्ग अन्तर्गत धादिङको कृष्णभीर क्षेत्र १८ दिनको ठप्पतापछि पुनः सुचारु भएको छ। गत १४ भदौमा त्रिशूली नदीको अनियन्त्रित बाढीले कटान गरेर सडक नै बगाएपछि ठप्प बनेको सडकमा नयाँ ट्र्याक निर्माण सम्पन्न भएसँगै दुईतर्फी सवारी सञ्चालनमा आएका हुन्।

प्रशासनिक र प्राविधिक निकायको निरन्तर प्रयासपछि खुलेको यो मार्गले राजधानीको आपूर्ति शृङ्खला र यात्रुको आउजाउमा राहत त ल्याएको छ, तर यसले पुनः एकपटक पहाडी राजमार्गहरूको संरचनात्मक जोखिम र विपद् व्यवस्थापनको दीर्घकालीन रणनीतिमाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरिदिएको छ।

१८ दिनको सास्ती र द्रुत पुनरोत्थान

सडक कटानपछि उपत्यका भित्रिने र बाहिरिने मुख्य मार्ग अवरुद्ध हुँदा साना-ठूला सवारीसाधनहरू कठिन र खर्चिला वैकल्पिक मार्गहरू प्रयोग गर्न बाध्य थिए। स्थिति नियन्त्रणमा लिन धादिङ जिल्ला प्रशासन र सडक विभागको पहलमा नयाँ ट्र्याक खोल्ने कार्य अघि बढाइएको थियो।

• परीक्षण र तयारी: २८ भदौमा नयाँ ट्र्याकमा हेभी सवारीसाधन चलाएर प्रारम्भिक परीक्षण गरिएको थियो।
• सुरक्षा सुदृढीकरण: परीक्षण सफल भएपछि ट्र्याकलाई थप व्यवस्थित, फराकिलो र सुरक्षित बनाउन निरन्तर काम गरियो।
• औपचारिक निर्णय: धादिङकी प्रमुख जिल्ला अधिकारी लक्ष्मी पाण्डेयका अनुसार बुधबार बिहान ६ बजेदेखि पूर्णरूपमा सञ्चालन गर्ने निर्णय अनुरूप बिहीबार बिहानैदेखि दुईतर्फी यातायात नियमित बनेको हो।

राहतसँगै जोडिएको जोखिमको छाया

कृष्णभीर क्षेत्र सडक इतिहासमै पहिरो र कटानका दृष्टिले संवेदनशील मानिन्छ। नयाँ ट्र्याक सञ्चालनमा आए पनि जोखिम भने पूर्ण रूपमा टरेको छैन। जिल्ला प्रशासन कार्यालय धादिङ र प्रहरीका अनुसार सो क्षेत्रका विभिन्न स्थानमा अझै पनि सडक भासिने, लेदो खस्ने र ढुंगा-माटो झरिरहने चुनौती कायमै छ।

यसले के देखाउँछ भने, हाम्रा राजमार्गहरूमा गरिने तात्कालिक मर्मत वा नयाँ ट्र्याक निर्माणले तत्कालका लागि समस्या पन्छाए पनि मनसुनजन्य विपद्‌को दीर्घकालीन हल भने दिन सकेको छैन।

अस्थायी जोडजाड कि स्थायी इन्जिनियरिङ ?

पृथ्वी राजमार्ग भएर दैनिक हजारौँ मालवाहक तथा यात्रुवाहक सवारीसाधन ओहोरदोहोर गर्छन्। सामान्य कटान वा पहिरोले साताौँसम्म राजधानीलाई बाँकी देशबाट विच्छेद गराउनु अर्थतन्त्र र जनजीवनका लागि निकै महँगो साबित हुने गरेको छ।

अहिलेका लागि कृष्णभीरको बाटो खुल्नु चालक, यात्रु र व्यापारी वर्गका लागि ठूलो राहत हो। तर, प्रशासनले दिएको आग्रह जस्तै मौसमको अवस्था नियालेर सावधानीपूर्वक यात्रा गर्नु त छँदैछ; त्योभन्दा बढी राज्यले यस्ता संवेदनशील विन्दुहरूमा ‘अस्थायी टालटुले ट्र्याक’ भन्दा माथि उठेर भौगोलिक जोखिम पन्छाउन सक्ने स्थायी र आधुनिक इन्जिनियरिङ ढाँचा अँगाल्न ढिला भइसकेको छ।