‘युवाले झोले भन्छन्, मलाई यो झोला पाउन ३५ वर्ष लाग्यो’ : नवराज थोकर

काठमाडौं । नेपाली राजनीतिमा ‘झोले’ शब्द नौलो होइन। नेताको पछि लाग्ने, अन्धसमर्थन गर्ने वा राजनीतिक लाभका लागि कसैको पक्षमा उभिने व्यक्तिलाई होच्याउन यो शब्द प्रयोग गर्ने गरिएकाे छ । हिजाेआज पुराना राजनीतिक दलका नेताकार्यकर्ताहरुकाे पाेष्टमा हेर्ने हाे भने प्राय: एक/दुई वटा कमेन्टमा कहीँ न कहीँ ‘झोले’ लेखेकाे देखिन्छ ।

तर नेपाली कांग्रेस रामेछापका कार्यवाहक सभापति नवराज थोकरका लागि ‘झोला’को अर्थ अलि फरक छ।

नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा महाधिवेशन प्रतिनिधिका रूपमा सहभागी थोकरले खुलामञ्चमा पार्टीले दिएको झोलासहितको तस्बिर खिचाएका छन् । उनले उक्त तस्बिर फेसबुकमा राख्दै लेखेका छन्—

‘युवाहरूले ‘झोले’ भन्छन्, तर मलाई यो झोला प्राप्त गर्न ३५ वर्ष लाग्यो। यो केवल झोला होइन, यसमा ३५ वर्षको संघर्ष, त्याग, अनुभव र निरन्तर यात्राको कथा छ।’

सामान्य आँखाले हेर्दा त्यो एउटा झोला हो। तर थोकरका लागि त्यो ३५ वर्षको राजनीतिक यात्राको एउटा प्रतीक हो।

ती ३५ वर्षमा उनले कति गाउँ डुले, कति कार्यकर्तासँग भेटे, कति निर्वाचनमा खटे, कति पटक जिते र हारे—त्यसको हिसाब एउटा झोलाले देखाउँदैन। तर उनको भनाइमा त्यस झोलाले ती सबै वर्षको सम्झना बोकेको छ।

‘झोले’ र ‘झोला’बीचको फरक

नेपाली राजनीतिक भाष्यमा ‘झोले’ प्रायः व्यंग्यको शब्द हो। आलोचनात्मक चेतबिनाको समर्थनलाई प्रश्न गर्न यो शब्द प्रयोग गरिन्छ।

तर हरेक पार्टी कार्यकर्तालाई ‘झोले’ भन्नु कति न्यायोचित हुन्छ?

वर्षौँ पार्टीको संगठन बनाउन गाउँगाउँ पुग्ने कार्यकर्ता, चुनावमा खटिने कार्यकर्ता, कठिन समयमा पार्टीको झण्डा बोकेर हिँड्ने कार्यकर्ता र आफ्नो जीवनको ठूलो हिस्सा राजनीतिक संगठनमै बिताउने कार्यकर्ताको कथा एउटै शब्दले समेट्न सक्दैन।

नेताको झोला बोक्नु र आफ्नो राजनीतिक यात्राको झोला बोक्नु एउटै कुरा होइन।

एउटा झोलाको बजार मूल्य तोक्न सकिन्छ। तर त्यसमा जोडिएको ३५ वर्षको मूल्य तोक्न सकिँदैन।

राजनीतिमा पुस्ता फेरिए। नेतृत्व फेरियो। नाराहरू फेरिए। राजनीतिक परिस्थिति फेरियो। तर थोकरजस्ता कार्यकर्ताको यात्रा रोकिएन।

सायद त्यही निरन्तरताको सम्झना हो—खुलामञ्चमा उनको हातमा देखिएको त्यो झोला।

त्यसैले उनले त्यसलाई केवल ‘झोला’ मानेनन्।

उनका लागि त्यो संघर्ष हो, त्याग हो, अनुभव हो र निरन्तर यात्राको प्रमाण हो।

आजको पुस्ताले नेताको पछि लाग्ने संस्कृतिमाथि आलोचना गर्छ। तर पुरानो पुस्ताले भोगेको व्यथा बुझ्दैनन् ।।

त्यो समय सामाजिक सञ्जाल थिएन। राजनीतिक विचार फेसबुकको पोस्टबाट फैलिँदैनथ्यो। कार्यकर्ता गाउँ–गाउँ पुग्थे। बैठकमा घण्टौँ बहस हुन्थ्यो। चुनावमा दिनरात खटिन्थ्यो। संगठन निर्माण समयसँगै हुन्थ्यो।

त्यसैले आजको पुस्ताले ‘झोले’ भनेर देखेको पात्रभित्र पुरानो पुस्ताले आफ्नो जीवनको संघर्ष देखेका छन् ।