नालाको वनबाट तान्त्रिक विधिपूर्वक ल्याइयो इन्द्रजात्राको लिङ्गो

काठमाडौँ । उपत्यकाको वसन्तपुर दरबार क्षेत्र यतिबेला वर्षात्‌को बिदाइसँगै आउने सांस्कृतिक उत्सव इन्द्रजात्राको सङ्घारमा उभिएको छ। बर्सेनि मनाइने ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक पर्व इन्द्रजात्राको मुख्य मेरुदण्ड मानिने लिङ्गो (नेपाल भाषामा ‘यःसिं’) काभ्रेको नालास्थित वनबाट विधिपूर्वक काठमाडौँ भित्र्याइएको छ।

नालाको वनबाट काठमाडौँसम्म यो भारी लिङ्गोलाई जनशक्तिका भरमा तानेर ल्याउने परम्परा आफैँमा इन्द्रजात्राको एक रोमाञ्चक र महत्त्वपूर्ण सांस्कृतिक पक्ष मानिन्छ।

यसरी ल्याइने लिङ्गो छनोट र कटानको प्रक्रिया निकै कडा धार्मिक र तान्त्रिक विधिसँग जोडिएको हुन्छ। परम्पराअनुसार काभ्रेको नाला क्षेत्रमा ‘वनयात्रा’ गरी विशेष पूजाआजा गरेपछि मात्रै निश्चित मापदण्डका आधारमा रूख छनोट गरिन्छ। लोकमान्यताअनुसार विगतमा विशेष पूजा गरिएको बोकालाई जंगलमा छाड्दा उसले जुन रूखलाई पहिलोपटक स्पर्श गर्थ्यो, त्यसैलाई देवदारु वा लिङ्गोका लागि पवित्र रूख मानेर कटान गर्ने अद्भुत चलन थियो।

नालाको जंगलबाट विधिपूर्वक ल्याइएको यही लिङ्गोलाई अब छाँटकाँट र तयार गरी हनुमानढोका दरबार क्षेत्रमा रहेको डरलाग्दो कालभैरवको मूर्तिअगाडि ठड्याइनेछ। तान्त्रिक विधिबाट लिङ्गो ठड्याएर ‘इन्द्रध्वजोत्थान’ गरेपछि मात्रै उपत्यकाको मखमली वातावरणबिच इन्द्रजात्राको औपचारिक सुरुआत हुनेछ। काभ्रेका डाँडाकाँडादेखि काठमाडौँका भित्री शहरसम्म जनसहभागितामा तानिने यो ‘यःसिं’ले काठमाडौँको प्राचीन सभ्यता, आस्था र जीवन्त संस्कृतिको एकतालाई पुन: एकपटक ब्युँताइदिएको छ।