काठमाडौँ । भोटेकोशी बाढीले विनाश निम्त्याएपछि देश अस्तव्यस्त बनिरहेका बेला राज्यका संयन्त्रहरू सुस्त देखिँदा नागरिक तहबाट भने एक असाधारण नेतृत्वको उदय भयो- ऋषि धमला। स्वतन्त्र नागरिक अभियानका अध्यक्षका रूपमा दिनरात नभनी अहोरात्र खटिएका धमला बाढीपीडितका लागि एक राहतदाता मात्र बनेनन्, उनीहरूका लागि भरोसाको पर्याय र साँचो अभिभावक बनेका छन्। टेलिभिजनको पर्दामा जनताको बुलन्द आवाज उठाउने पत्रकारका रूपमा पहिचान बनाएका धमलाले यो संकटको घडीमा फिल्डमै उत्रिएर आफूलाई ‘दुःखको सच्चा मित्र’ र ‘पीडितको वास्तविक नेता’का रूपमा प्रमाणित गरिदिएका छन्।
दिनरात नभनी खटिएको १० दिने ऐतिहासिक महाअभियान
विपत्तिको खबर पाउनासाथ आफ्नो सम्पूर्ण शक्ति र समय जनताको सेवामा लगाएका धमलाको १० दिने अभियान कुनै रणनीतिक योजनाभन्दा कम थिएन:
- पहिलो र दोस्रो दिन: संकटको सुरुआतमै नुवाकोट पुगेर वस्तुस्थिति अध्ययन गरेका धमलाले दोस्रो दिन व्यापक रूपमा राहत सामग्री सङ्कलनको नेतृत्व गरे।
- तेस्रो र चौथो दिन: गल्छी, मलेखु, वैरेनी, गजुरी, चितवनदेखि गोर्खासम्मको भूगोलमा उनी आफैं पुगे। धादिङका गल्छी, नीलकण्ठ नगरपालिका, बेनीघाट रोराङ र गजुरी गाउँपालिकाका प्रभावित क्षेत्रमा राहत वितरण गर्नुका साथै अवरुद्ध बनेका बाटोघाटो खुलाउन उनले स्वयं नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरे।
- पाँचौँ र छैटौँ दिन: पुनः राहत सामग्री लिएर नुवाकोटको विदुर र वेत्रावती पुगेका धमलाले विपत्का बेला मानवीय संवेदनाको पराकाष्ठा देखाए। उनले मृतकहरूको शव व्यवस्थापनमा प्रत्यक्ष सघाए भने त्रिशूली र सूर्यगढी गाउँपालिकाका बाढीप्रभावित क्षेत्रमा होल्डिङ सेन्टर व्यवस्थापनको दुरुस्त प्रबन्ध मिलाए।
- सातौँ र आठौँ दिन: काठमाडौँ फर्किएर थप राहत सामग्री जुटाई वेत्रावती हुँदै रसुवातर्फ मोडिएका धमलाले नुवाकोट र रसुवाका टुहुरा बालबालिकालाई अभिभावकत्व प्रदान गर्दै उनीहरूको शिक्षा र पालनपोषणको जिम्मेवारीमा सहयोगको हात बढाए।
- नवौँ र दशौँ दिन: रसुवाको दुर्गम मानिने गोसाइँकुण्ड, धुन्चे, स्याफ्रुबेँसी र चिलिमेका कुनाकाप्चासम्म पुगेर धमलाले प्रत्येक पीडितको घरदैलोमै पुगेर समवेदना प्रकट गरे। आफन्त गुमाएका परिवारलाई अंकमाल गर्दै आँसु पुछ्ने उनको आत्मीयताले सम्पूर्ण रसुवाबासीको मन जित्यो।
दूरदर्शी सोच: राज्यलाई घचघच्याउने र विकासको रोडम्याप कोर्ने काम
स्वतन्त्र नागरिक अभियानका अध्यक्ष ऋषि धमला राहत बाँड्ने काममा मात्र सीमित रहेनन्; विपत् व्यवस्थापनमा उनको दूरदर्शी दृष्टिकोण स्पष्ट देखियो। भोटेकोशीमा बाढी आएकै पहिलो दिन धमलाले भारत र चीनजस्ता मित्रराष्ट्रबाट आधुनिक र दक्ष जनशक्ति ल्याएर सुरुङ उद्धार कार्य द्रुत बनाउनुपर्ने जोडदार माग राखेका थिए। यदि सरकारले धमलाको उक्त दूरदर्शी सुझावलाई बेलैमा आत्मसात् गरेको भए अझै धेरै नागरिकको ज्यान जोगिन सक्थ्यो र सुरुङमा फसेकाहरूको उद्धार निकै चाँडो हुने थियो।
राहतसँगै दीर्घकालीन पुनर्निर्माणमा ध्यान दिएका धमलाले नुवाकोटको ल्याप्साङ हुँदै रसुवा जोड्ने रणनीतिक सडक तुरुन्त कालोपत्रे हुनुपर्ने माग राख्दै नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापासँग रसुवामा संवाद गरे। लगत्तै उनले भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री सुनिल लम्साललाई काठमाडौँमा भेटेर रसुवा जोड्ने सडक तत्काल कालोपत्रे गर्न र यातायात सहज बनाउन ध्यानाकर्षण पत्र बुझाउँदै राज्य प्रशासनलाई पूर्णरूपमा घचघच्याए।
सांसद आशिका तामाङद्वारा मुक्तकण्ठले प्रशंसा
स्वतन्त्र नागरिक अभियानका अध्यक्ष धमलाले धादिङको गल्छीमा राहत वितरण गरिरहँदा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की सांसद आशिका तामाङले ऋषि धमलाको कार्यशैली र उच्च मानवतावादी कदमको प्रशंसा गरिन्।
धमलाको परोपकारी चरित्रको खुलेर तारिफ गर्दै सांसद तामाङले भनिन्:
“म जन्मिनुभन्दा अघिदेखि नै ऋषि धमलाजीले जनताको दुःखमा निरन्तर मद्दत गर्दै आउनुभएको छ। भोटेकोशी बाढीको यो महाविपत्तिमा परेका नागरिकको आँसु पुछ्न उहाँ आफैं फिल्डमा खटिनु साँच्चै अनुकरणीय छ। धमलाजीको यो उच्च मानवतावादी कदम र सेवाभावबाट सिंगो समाजका अन्य व्यक्तिहरूले पनि ठूलो प्रेरणा लिनुपर्छ। उहाँको यो तत्परताको म मुक्तकण्ठले प्रशंसा गर्छु र सञ्चारमाध्यमहरूले उहाँको यस्तो परोपकारी कदमलाई उच्च स्थान दिनुपर्छ।”
जनतासँगको निकटता र निःस्वार्थ सेवाको संकल्प
गल्छी, नुवाकोट र रसुवाका स्थानीय बासिन्दाहरू संकटका बेला आफैं राहत सामग्री बोकेर गाउँ-गाउँ आइपुगेका धमलालाई देखेर भावुक बनेका थिए। जनताको अनुहारमा खुसी फर्काउन पाउँदा धमला स्वयंले आफ्नो जीवनको मूल ध्येय नै जनसेवा भएको स्पष्ट पारे।
आफ्नो प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै धमलाले भने, “जनतालाई दुःख पर्दा चुप लागेर बस्न मेरो मनले मान्दैन। टेलिभिजनमार्फत जनताको आवाज उठाउनु जति मेरो कर्तव्य हो, संकटमा उनीहरूकै घरदैलोमा पुगेर मलम लगाउनु त्योभन्दा ठूलो धर्म हो। नागरिकको अनुहारमा खुसी ल्याउन पाइयोस्, आगामी दिनमा पनि रसुवा, नुवाकोट, धादिङलगायत प्रभावित क्षेत्रमा राहत र उद्धारका कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिनेछु।”
विपत्तिको यो कहालीलाग्दो समयमा ऋषि धमलाले देखाएको यो अभूतपूर्व सक्रियता, दूरदृष्टि र सेवाभावले उनी एक सञ्चारकर्मी वा अभियानकर्ता मात्र नरही आम नेपाली जनताको हृदयमा बस्न सफल सच्चा ‘जननेता’ र विपत्तिको महानायकका रूपमा स्थापित भएका छन्।
प्रतिक्रिया