अमेरिकामा हवाई उडानमा लगाइएको प्रतिबन्ध हट्यो

२८ कात्तिक, काठमाडौं । हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीमा देखिएको प्राविधिक खराबीका कारण अमेरिकाभर रोकिएका उडान सेवा पुनः सञ्चालनमा आएका छन्। शुक्रबार उत्पन्न समस्याले १३ हजारभन्दा बढी उडान प्रभावित भएपछि अमेरिकी अधिकारीहरूले देशव्यापी रूपमा विमान उडानमा अस्थायी रोक लगाएका थिए।

अमेरिकी यातायात सचिव शन डफीले प्राविधिक समस्याको कारण पत्ता लागेको र हवाई क्षेत्र पुनः सञ्चालनका लागि खुला गरिएको बताएका छन्। यद्यपि, उडान तालिका तत्कालै पुरानै अवस्थामा फर्कन नसक्ने भएकाले सेवा क्रमशः नियमित बनाइने उनको भनाइ छ।

राडार र सञ्चार प्रणालीमा आएको खराबीले उडान प्रभावित

यातायात सचिव डफीका अनुसार शुक्रबार दिउँसो ३ बजेर ३६ मिनेटमा अमेरिकाका विभिन्न एयर ट्राफिक कन्ट्रोल केन्द्र र टर्मिनल राडार अप्रोच कन्ट्रोल (ट्र्याकन) प्रणालीमा समस्या देखिएको थियो।

प्राविधिक खराबीका कारण विमानको राडारसम्बन्धी सूचना प्राप्त गर्न तथा विमानसँग सञ्चार सम्पर्क कायम राख्न कठिनाइ भएको थियो। सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै हवाई सुरक्षा अधिकारीहरूले देशभरका विमानलाई जमिनमै रोक्ने अर्थात् ‘ग्राउन्ड स्टप’ गर्ने निर्णय गरेका थिए।

उक्त निर्णय हुँदा आकाशमा ३ हजार ५०० भन्दा बढी विमान उडिरहेका थिए। ती सबै विमानले हवाई ट्राफिक नियन्त्रण निकायको निर्देशनअनुसार सुरक्षित अवतरण गरेको जनाइएको छ।

साइबर आक्रमण वा एआईका कारण समस्या आएको होइन

अमेरिकी गृह सुरक्षा सचिव मार्कवेन मुलिनले हवाई ट्राफिक प्रणालीमा आएको खराबी साइबर आक्रमणका कारण नभएको स्पष्ट पारेका छन्।

उनका अनुसार उक्त घटना माइक्रोसफ्टको प्रणालीमा आएको अवरोधसँग पनि सम्बन्धित छैन। प्रारम्भिक अनुसन्धानले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) का कारण समस्या उत्पन्न भएको कुनै संकेत देखाएको छैन।

पुरानो प्रविधि र हार्डवेयरमाथि प्रश्न

यातायात सचिव डफीले हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीमा प्रयोग हुँदै आएको पुरानो हार्डवेयरमा खराबी आउँदा यस्तो अवस्था सिर्जना भएको बताएका छन्।

उनका अनुसार अमेरिकी हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीलाई आधुनिक बनाउन नयाँ पूर्वाधार निर्माण तथा विद्यमान प्रणालीको स्तरोन्नति आवश्यक छ। यसका लागि आवश्यक बजेट उपलब्ध गराउन राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकी संसद्सँग लामो समयदेखि पहल गर्दै आएको छ।

सन् २००१ पछि दोस्रो पटक देशव्यापी उडान अवरोध

सेप्टेम्बर ११, २००१ मा भएको आतंकवादी हमलापछि अमेरिकामा देशव्यापी रूपमा हवाई उडान सेवा रोकिएको यो दोस्रो घटना भएको बताइएको छ।

यसअघि सन् २०२३ को जनवरीमा अमेरिकी संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) को मुख्य कम्प्युटर प्रणालीमा प्राविधिक समस्या आएपछि देशभरका उडान सेवा प्रभावित भएका थिए। पछिल्लो घटनाले पनि अमेरिकी हवाई यातायात प्रणालीको प्राविधिक पूर्वाधार र त्यसको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाएको छ।