महाअष्टमीमा काठमाडौं उपत्यकादेखि सुदूरपश्चिमसम्मका देवीमन्दिरमा बिहानैदेखि भक्तजनको घुइँचो; प्रधानमन्त्री बालेन शाहले पनि काभ्रेको पलाञ्चोक भगवतीमा गरे दर्शन
काठमाडौं । दसैँको अष्टमी। बिहानैदेखि मन्दिरका ढोकामा दर्शनार्थीको लाम छ। कसैको हातमा फूल र अक्षता छ, कसैले प्रसाद बोकेको छ। परिवारसहित देवीको दर्शन गर्न आउनेदेखि भाकल पूरा गर्न पुगेका भक्तजनसम्मको उपस्थितिले देशभरका शक्तिपीठमा चहलपहल बढेको छ।
काठमाडौंको गुह्येश्वरीदेखि ताप्लेजुङको पाथीभरा, गोरखाको मनकामनादेखि काभ्रेको पलाञ्चोक भगवती र सुदूरपश्चिमको उग्रतारासम्म दसैँले देवीमन्दिरलाई आस्थाको साझा गन्तव्य बनाएको छ। महाअष्टमीका दिन देशका विभिन्न जिल्लाका प्रमुख शक्तिपीठमा बिहानैदेखि दर्शनार्थीको ठूलो भीड लागेको छ। काठमाडौं उपत्यका र उपत्यकाबाहिरका धार्मिकस्थलमा भक्तजनको उपस्थिति बढेको छ।
कहाँ-कहाँ लाग्यो दर्शनार्थीको घुइँचो?
काठमाडौं उपत्यकामा गुह्येश्वरी, कालिकास्थान, नक्साल भगवती, भद्रकाली, शोभा भगवती, विजेश्वरी, इन्द्रायणी, रक्तकाली, चामुण्डामाई, सुन्दरीमाई, बज्रयोगिनी, तलेजु भवानी र टोखाको चण्डेश्वरीमा भक्तजनको भीड लागेको छ। ललितपुरको बगलामुखी र दक्षिणकालीमा पनि दर्शनार्थीको चहलपहल बढेको छ।
उपत्यकाबाहिर गोरखाको मनकामना, ताप्लेजुङको पाथीभरा, काभ्रेपलाञ्चोकको पलाञ्चोक भगवती, पोखराको विन्ध्यवासिनी, जुम्लाको चन्दननाथ, डोटीको शैलेश्वरी, डडेल्धुराको उग्रतारा भगवती, बैतडीको त्रिपुरासुन्दरी, नेपालगञ्जको बागेश्वरी, सप्तरीको छिन्नमस्ता भगवती, धनकुटाको जाल्पादेवी, धरानको दन्तकाली र बाराको गढीमाईमा पनि दर्शनार्थी पुगेका छन्।
पलाञ्चोक भगवतीमा प्रधानमन्त्री बालेन
यस वर्ष दसैँका बेला काभ्रेपलाञ्चोकको पलाञ्चोक भगवती मन्दिर राजनीतिक र धार्मिक दुवै कारणले चर्चामा आयो। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह असोज २८ गते बिहान करिब १० बजे पाँचखाल नगरपालिका–९ स्थित पलाञ्चोक भगवती मन्दिर पुगेका थिए।
वडा अध्यक्ष रामकाजी श्रेष्ठका अनुसार प्रधानमन्त्री शाहले मन्दिरको नित्य पूजाका समयमा भगवतीको दर्शन गरेका थिए। उनीसँगै पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनील लम्साल र प्रधानमन्त्रीका प्रमुख सल्लाहकार कुमार ब्यञ्जनकार पनि पुगेका थिए।
पलाञ्चोक भगवती नेपालका प्रसिद्ध शक्तिपीठमध्ये एक हो। नवरात्रमा यहाँ भक्तजनको उपस्थिति बढ्ने गर्छ। यस मन्दिरमा अष्टमीका दिन राष्ट्रप्रमुखले दर्शन गर्ने परम्परा रहँदै आएको छ। प्रधानमन्त्रीको भ्रमणले यस वर्षको दसैँमा मन्दिरलाई थप सार्वजनिक चासोको केन्द्र बनाएको छ।
पाथीभरामा उकालो चढ्दै भक्तजन
ताप्लेजुङको पाथीभरा देवी मन्दिर पूर्वी नेपालको प्रमुख तीर्थस्थल हो। करिब ३ हजार ७९४ मिटर उचाइमा रहेको यस मन्दिरमा दसैँ र नवरात्रका बेला भक्तजनको आवागमन बढ्छ।
पाथीभराको यात्रा अन्य धेरै मन्दिरको तुलनामा कठिन छ। उकालो बाटो, बदलिँदो मौसम र लामो पैदलयात्रा पार गरेर देवीको दर्शन गर्न पुग्ने भक्तजनका लागि यो धार्मिक आस्थासँगै धैर्यको परीक्षा पनि हो।
नवरात्रमा पाथीभरा पुग्ने भक्तजनको चहलपहलले पूर्वी पहाडको धार्मिक पर्यटनलाई पनि सक्रिय बनाउँछ। स्थानीय यातायात, बास र खानपान व्यवसायमा तीर्थयात्राको प्रभाव देखिन्छ।
मनकामना, विन्ध्यवासिनी र दक्षिणकालीमा पनि भीड
गोरखाको मनकामना मन्दिर दसैँमा दर्शनार्थीको आकर्षण रहने प्रमुख धार्मिकस्थल हो। देवीप्रति मनोकामना राखेर पूजा गर्ने विश्वाससँग जोडिएको यस मन्दिरमा नवरात्रका बेला परिवार र समूहमा दर्शन गर्न आउने भक्तजनको चहलपहल बढ्छ।
पोखराको विन्ध्यवासिनी मन्दिरमा पनि दसैँको विशेष पूजा गरिन्छ। काठमाडौंको दक्षिणकाली र ललितपुरको बगलामुखीमा दर्शनार्थी पुग्ने क्रम बढेको छ। यी मन्दिरले स्थानीय धार्मिक परम्परालाई निरन्तरता दिँदै देशका विभिन्न भागबाट आउने श्रद्धालुलाई आकर्षित गर्छन्।
पूर्वदेखि पश्चिमसम्म देवीको आराधना
पूर्वी नेपालमा धनकुटाको जाल्पादेवी र धरानको दन्तकाली, मधेशमा सप्तरीको छिन्नमस्ता भगवती र बाराको गढीमाई, कर्णालीमा जुम्लाको चन्दननाथ तथा सुदूरपश्चिममा डडेल्धुराको उग्रतारा र डोटीको शैलेश्वरी प्रमुख धार्मिक गन्तव्यका रूपमा रहेका छन्।
बैतडीको त्रिपुरासुन्दरी र नेपालगञ्जको बागेश्वरीमा पनि दसैँका बेला भक्तजनको उपस्थिति उल्लेख्य हुन्छ। भूगोल र स्थानीय संस्कार फरक भए पनि देवीको पूजा, भाकल र परिवारको कल्याणको कामना गर्ने परम्पराले यी धार्मिकस्थललाई एउटै सांस्कृतिक सूत्रमा बाँधेको छ।
दसैँमा शक्तिपीठमा लाग्ने भीडलाई केवल धार्मिक गतिविधिको दृश्यका रूपमा मात्र बुझ्न सकिँदैन। यसले परिवार, समुदाय र पुस्तौँदेखि चल्दै आएको परम्परासँग मानिसको सम्बन्ध पनि देखाउँछ।
मन्दिरमा पुग्ने प्रत्येक व्यक्तिको उद्देश्य एउटै हुँदैन। कसैले सुख–शान्तिको कामना गर्छ, कसैले भाकल पूरा गर्छ, कसैले पारिवारिक परम्परा जोगाउँछ। तर देवीको दर्शन गर्ने साझा चाहनाले उनीहरूलाई एउटै स्थानमा ल्याउँछ।
प्रधानमन्त्री बालेन शाहको पलाञ्चोक भगवती दर्शन यसै धार्मिक परिवेशको एउटा चर्चित घटना हो। तर देशभरका शक्तिपीठमा देखिएको जनसहभागिताको दायरा एउटा राजनीतिक व्यक्तिको भ्रमणभन्दा धेरै ठूलो छ।
पाथीभराको पहाडी बाटोदेखि काठमाडौंका मन्दिरका आँगनसम्म, मधेशका शक्तिपीठदेखि सुदूरपश्चिमका देवीथानसम्म दसैँले आस्थाको व्यापक चित्र प्रस्तुत गरेको छ। फरक भूगोल र फरक जीवनशैलीका नेपालीलाई जोड्ने यो धार्मिक परम्परा नै दसैँको विशिष्ट पहिचान हो।
दसैँ नेपालीका लागि पर्व मात्र होइन, विश्वास, संस्कृति र सामूहिक जीवनसँग जोडिएको परम्परा पनि हो।
प्रतिक्रिया