काठमाडौं । दसैं र तिहारको उल्लाससँगै नेपालीहरूको महान् पर्व छठको रौनकले तराई-मधेशदेखि राजधानी काठमाडौंसम्मलाई छोइसकेको छ। प्रकृति र सूर्यदेवको उपासनाको यो पर्व अब कुनै एक क्षेत्र वा समुदायमा मात्र सीमित नरही हिमाल, पहाड र तराई सबैतिर साझा सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा विस्तार हुँदै गएको छ।
पछिल्ला केही वर्षयता काठमाडौं उपत्यकामा पनि छठ पर्व उत्तिकै श्रद्धा, निष्ठा र भव्यतासाथ मनाउन थालिएको छ। पर्व नजिकिँदै गर्दा राजधानीको प्रमुख व्यापारिक केन्द्र कालीमाटीस्थित फलफूल तथा तरकारी बजारसहित विभिन्न स्थानमा छठ लक्षित व्यापार ह्वात्तै बढेको छ। छठका लागि आवश्यक पर्ने फलफूल, पूजाका सामग्री र बाँसबाट बनेका हस्तकलाका सामानहरू खरिद गर्न बिहानैदेखि बजारमा सर्वसाधारणको भीड लाग्ने गरेको छ।
छठ पर्वलाई सामग्री र विधिका हिसाबले अत्यन्तै पवित्र तथा विशिष्ट मानिन्छ। पूजामा मुख्य रूपमा ठेकुवा, भुसुवा (कसार), नरिवल, केरा, स्याउ, सुन्तला, उखु, सखरखण्ड, मुला, अदुवा, बेसार, कागती, अम्बा, भोगटे तथा पानीसहितको नरिवलजस्ता फलफूल तथा कन्दमूल चढाउने परम्परा छ।
त्यस्तै, व्रत तथा पूजाआजाका लागि बाँसबाट निर्मित सुप (सुपली), नाङ्लो, डालो, टोकरीका साथै माटोको हात्ती, दियो, अगरबत्ती, धूप र पञ्चमेवाको बजारमा राम्रो माग देखिएको छ। यी सामग्रीहरूको किनमेलले बजारमा आर्थिक चलायमानतासमेत बढाएको छ।
पहिले-पहिले तराई-मधेशको मात्र पर्वका रूपमा चिनिने छठ बसाइँसराइ, आन्तरिक सांस्कृतिक घुलमिल र यसको वैज्ञानिक एवम् धार्मिक र दार्शनिक महत्वका कारण देशैभर फैलिएको छ। काठमाडौं उपत्यकालगायत देशका विभिन्न सहरी तथा ग्रामीण क्षेत्रका नदी किनार, पोखरी र जलाशयहरूलाई सिँगारेर अस्ताउँदो र उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गर्ने परम्परा अब राष्ट्रिय संस्कृतितर्फ रूपान्तरण भइरहेको छ।
भौगोलिक र सांस्कृतिक विविधतालाई एकाकार गर्दै छठ पर्वले नेपाली समाजमा आपसी सद्भाव, सहिष्णुता र प्रकृतिप्रतिको कृतज्ञताको संदेश अझ बलियो रूपमा प्रवाहित गरिरहेको छ।
प्रतिक्रिया