काठमाडौं । बैंकिङ प्रणालीमा तरलता थुप्रिने क्रम निरन्तर जारी रहँदा बैंकहरूका लागि निक्षेप सङ्कलनभन्दा पनि त्यसको लागत व्यवस्थापन मुख्य चुनौती बनेको छ। बजारमा कर्जाको माग अपेक्षाकृत सुस्त रहेपछि वाणिज्य बैंकहरूले भदौ महिनाका लागि सार्वजनिक गरेको निक्षेपको ब्याजदरमा थप कटौती र साउनकै दरलाई निरन्तरता दिने रणनीति अपनाएका छन्।
नेपाल राष्ट्र बैंकको नीतिगत लचकता र अर्थतन्त्रमा उत्पन्न सुस्तताका कारण कर्जा प्रवाह सोचेजस्तो विस्तार हुन सकेको छैन। यही कारण बैंकहरूमा निक्षेप थपिने तर त्यसको उपयोग (प्रवाह) नहुने विरोधाभासपूर्ण स्थिति पैदा भएको छ।
संचालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकहरूमध्ये भदौका लागि ५ बैंकले निक्षेपको ब्याजदर घटाएका छन् भने बाँकी १५ बैंकले अघिल्लो महिना (साउन) कै दरलाई निरन्तरता दिएका छन्।
- व्यक्तिगत निक्षेप: भदौमा व्यक्तिगत निक्षेपतर्फ बैंकहरूले दिने औसत अधिकतम ब्याजदर ४.१३६ प्रतिशतमा सीमित भएको छ, जुन साउनको (४.१६७५ प्रतिशत) तुलनामा ०.०३१५ प्रतिशतविन्दुले कम हो।
- संस्थागत निक्षेप: संस्थागततर्फ पनि साउनमा औसत ३.११६ प्रतिशत रहेको अधिकतम दर भदौमा घटेर ३.०८१ प्रतिशतमा झरेको छ।
यो गिरावटले बैंकहरूबीच निक्षेप तानातान गर्ने प्रतिस्पर्धा समाप्त भई स्रोतको लागत घटाउने होड सुरु भएको स्पष्ट पार्छ।
सिद्धार्थ र नेपाल बैंक अग्रस्थानमा: कसको कति घट्यो?
ब्याजदर घटाउने निर्णयमा सिद्धार्थ बैंक अग्रस्थानमा देखिएको छ। सिद्धार्थले व्यक्तिगत निक्षेपमा ०.२९ प्रतिशतविन्दु कटौती गरी ३.७६ प्रतिशतमा झारेको छ भने संस्थागततर्फ ३.०५ प्रतिशत कायम गरेको छ।
| बैंक | भदौको व्यक्तिगत दर | मुख्य परिवर्तन/विशेषता |
|---|---|---|
| सिद्धार्थ बैंक | ३.७६% | व्यक्तिगतमा सर्वाधिक ०.२९% र संस्थागतमा ०.२०% कटौती |
| नेपाल बैंक | ४.१५% | संस्थागत निक्षेपमा ०.५०% को भारी कटौती (३.५०% कायम) |
| सिटिजन्स बैंक | ३.८५% | साउनको तुलनामा दरमा कटौती |
| कुमारी बैंक | ३.७६% | न्यून ब्याजदर कायम गर्ने सूचीमा |
| स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड | ३.८०% | निक्षेप लागत नियन्त्रणमा जोड |
अर्कोतर्फ, १५ बैंकहरूले ब्याजदर स्थिर राखेका छन्। नबिल बैंक र प्रभु बैंकले अधिकतम ४.५५ प्रतिशत ब्याजदर दिँदै बजारमा सबैभन्दा बढी दर कायम राखेका छन्। नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा, एनएमबी, सानिमा, माछापुच्छ्रे, राष्ट्रिय वाणिज्य र ग्लोबल आइएमईलगायतका बैंकहरूले पुरानै दरलाई निरन्तरता दिएका छन्।
बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त रकम भए पनि उत्पादनशील क्षेत्र तथा निजी क्षेत्रबाट कर्जाको माग नबढ्नुले अर्थतन्त्रको आन्तरिक गतिविधि अझै सुस्त रहेको सङ्केत गर्छ। कर्जा विस्तार नभई निक्षेप मात्र थपिँदा बैंकहरूको नाफामा दबाब पर्छ। त्यसैले बैंकहरूले निक्षेपकर्तालाई दिने प्रतिफल घटाएर भए पनि आफ्नो आधार दर कम गर्ने बाटो रोजेका हुन्।
आगामी महिनाहरूमा पनि तरलताको स्थिति सहज नै रहने अनुमान गरिएकाले निक्षेपको ब्याजदर ह्वात्तै बढ्ने सम्भावना न्यून छ। यसले बचतकर्ता र निक्षेपकर्ताको प्रतिफलमा दबाब सिर्जना गरे पनि अर्कोतर्फ बैंकहरूको स्रोत लागत घट्नेछ। यसको प्रत्यक्ष लाभस्वरूप कर्जाको ब्याजदर थप एकल विन्दुतिर ओर्लिने र कर्जा प्रवाह पुनः चलायमान हुन मद्दत पुग्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
प्रतिक्रिया